ЕУ-структ. 3
Нагоре ЕУ-структ. 1 ЕУ-структ. 2 ЕУ-структ. 3 ЕУ-структ. 4 Биланс

 


 

Европска унија

Национално ниво

ЕУ како систем со повеќе нивоа

Кога станува збор за институционалниот склоп на ЕУ, во повеќето случаи тоа се ограничува на тоа поглед кон органите на ЕУ, нивниот состав и задачи како и распределбата на задачите помеѓу нив. Дека овој начин на набљудување е премногу површински и зошто е тоа така, од што пак произлегува погрешен впечаток за Унијата, го демонстрира следнава слика.

Сликата покажува дека од една страна актерите од националното и субнационалното ниво се застапени во нивото на ЕУ и соделуваат во одлуките - така националните влади во советот на ЕУ и во Европскиот совет, субнационалните влади во Комисијата на регионите, сојузите во економската и социјалната комисија, а освен тоа населенијата на државите членки ги избираат пратениците во Европскиот парламент.
Од друга страна може да се препознае дека одлуките на ЕУ, нивните „закони“, важат во државите членки директно и обврзувачки, како национални закони, и тоа по обем со сè поголемо значење како по однос на квантитетот и така и по однос на квалитетот. Помислете само на тоа дека владите на државите членки од земјите од евро-зоната ги предадоа своите овластувања во монетарната политика, која е многу значајна за националниот суверенитет! Но, за имплементација на овие закони не е надлежна администрацијата на ЕУ, туку локалните, регионалните и националните администрации.
Со други зборови: трите нивоа се меѓусебно тесно испреплетени и затоа мораат да се набљудуваат и анализираат заедно, во нивната интеракција. Од таа причина во научната дискусија станува збор за „систем на ЕУ со повеќе нивоа“.

[Почеток на страна]
 

Проблеми во определувањето на националното ниво

Во секој случај, анализата на национално ниво е поврзана со особени потешкотии, и тоа како прво бидејќи е тешко, прецизно да дефинира, што тоа всушност опфаќа „националното ниво“, кои структури, актери и други фактори на определување мораат да бидат инволвирани во политиката за Унијата на државите членки. Не сакаме и не мораме да го провериме целиот политички систем на секоја поединечна држава од 25-те држави членки, туку само елементите, кои участвуваат во одлуките на ЕУ и во спроведувањето на политиката на Унијата.
Како второ, затоа што понатаму е неопходно, овие фактори разумно да се систематизираат, за на крај како трето да станат препознатливи и разбирливи суштинските разлики во овој поглед помеѓу поединечните земји.

Определувачки фактори на ЕУ-политиката на државите членки (национално ниво) во преглед



релативно стабилни и релативно променливи фактори

Обидот, делумно и задоволувачки да се реши овој проблем, е прикажан на следната слика. За систематски да се опфатат определувачките фактори, како прво беше направено разделување помеѓу релативно стабилни, тоа значи одвај или само во долгорочна перспектива променливи фактори од една страна и такви, кои се краткорочно подложни на промена од друга страна. Аналитичката смисла на таквата поделба по мое мислење се разбира дека е очигледна. Сепак, зошто вториот критериум на поделба, специфични според земјите и специфични според политичката област?


 

фактори специфични за политичката област и фактори специфични за земјите

Како прво, помислете на нашите сознанија за супранационалното ниво, каде што утврдивме дека постои висока мера на функционалната диференцијација, значи димензијата на политичкото поле во ЕЗ поседува енормно значење. Како второ, помислете на сериозните разлики, кои може да се набљудуваат во поединечните држави членки во различните области. Така,односите на актерите во аграрната политика изгледаат сосем различно отколку во политиката на животна средина. Освен тоа, во аграрната политика по правило можете да најдете сосема поинаква „идеологија“, доколку - независно од политиката која е инаку целосно насочена кон пазарна економија - се прифаќаат и практикуваат масивни интервенции од страна на државата.

[Почеток на страна]
 

аналитичка позадина на поделбата

Што значи тоа да се пренесе на Унијата? Тоа значи дека и доколку факторите специфични за земјите јасно се разликуваат, сепак во одделни полиња може да постои висок степен на совпаѓање, што ја олеснува соработката или воопшто ја право можна. Пример за висок степен на совпаѓање, во смисла на прифаќање на масивни навлегувања на државата во земјоделството, можете да најдете во аграрната политика на Заедницата, што беше вклучена во соработката уште на почетокот и што покажува силен супранационален карактер. Добар пример за релативно висока мера на разлики специфични за политичките полиња претставува социјалната политика; овде вистинската соработка започна дури кон крајот на 80-тите години и, како и претходно, јасно упатува на меѓународен карактер.    

релативно стабилни фактори специфични за земјите

Но, да преминеме на споменатите детерминанти и тоа најпрво до релативно стабилните фактори специфични за земјите, и тука најпрво со две, кои имаат врска со Унијата, имено со системот за одлучување и со темелнте ставови за Унијата. Што се однесува до системот за одлучување на ЕЗ во државите членки, од значење се пред сè три димензии, по однос на кои постојат значајни разлики помеѓу државите членки:

bulletРаспределбата на задачи помеѓу егзекутивата и легислативата. Овде за Франција може да се констатира многу слабо, додека за Данска енормно силно влијание на парламентот. Силно влијание, кое може да има големи влијанија врз политиката и развојот на ЕУ, се разбира имајќи го предвид, кон ЕУ скептички насоченото, население на Данска и пред сè тогаш, кога мора да се одлучува едногласно.
bulletРазмерот на координирање на политиката на ЕЗ. Овде, едниот екстрем го претставуваше Франција со своето многу круто, централизирано усогласување на сите политички активности на ЕЗ, а другиот екстрем беше Германија со висока мера на автономија на посебните министерства како и дополнителното фрагментирање од федералното уредување. Како и да е, во последните години може да се набљудува општ тренд настрана од обемната координираност кон сè поголема самостојност на актерите во одделните политички области, па политиката на ЕУ во државите членки го губи карактерот на „надворешна политика“. 
bulletОдносот на националното и субнационалното ниво. Колку е важен овој аспект покажува како пример состојбата во Германија со својот федерален поредок, во чии рамки сојузните покраини, од Договорот од Мастрихт и неговото додавање во новиот член 23 на германскиот Устав, можат да влијаат врз политиката на ЕЗ. И овде се покажува фундаменталната разлика кон нормалната надворешна политика.  
 

различните темелни ставови за ЕУ

Колку различни можат да бидат темелните ставови, тоа значи претставите за институционалното обликување на соработката во ЕЗ на едно скалило помеѓу изразена супранационалност и интернационалност, покажува како пример споредбата помеѓу Велика Британија и Данска од една страна, и Германија и Италија од друга страна. Овие разлики играат, се разбира, значајна улога особено кај принципиелни прашања и договорни ревизии и, како што е наведено во основен курс 3, уште еднаш значително се зголемија со проширувањето на Исток за уште 10 други држави членки.

[Почеток на страна]
 

други релативно стабилни фактори специфични за земјите

 

Толку по однос на некои од централните, релативно стабилни, фактори специфични за земјите. Не сакам подетално да навлегувам во општите системски карактеристики на државите членки. Овде, меѓу другото, се вбројуваат уставно-правните правила, структурите и институционалната рамка, политичката култура како и ориентации кон политичкото уредување. Понатаму од големо значење се разликите помеѓу државите членки и со нив поврзаните последици. Важна во овој контекст е особено констатацијата дека гравирачките разлки делумно се намалиле во текот на соработката по прашања како на пример за политичките уредувања, со што дошло до приближување, кое воопшто овозможил еден проект од типот на монетарната унија.

релативно стабилни фактори специфични за области

И кај релативно стабилните фактори специфични за области би сакал накратко да резимирам. Компаративните системски истражувања во последниве години интензивно се занимаваше со односите помеѓу актерите во одделни политички полиња, со полиси-мрежите, и констратираше дека тие значително влијаат врз политичкото производство во својата област, а тоа значи и политиката по однос на ЕЗ. Тоа е впечатливо докажано во една студија за политиката на животна средина на ЕЗ. Дали и во која мера ќе дојде до политика на ЕЗ во некое политичко поле и како тоа конкретно ќе изгледа, значително зависи од компатибилноста на полиси-мрежите во државите членки.
Идеологии специфични за области, значи темелни претстави за тоа, како треба да изгледа политика во некоја област, се од значење дотаму што нивното совпаѓање им создава поврзувачки точки за соработка на државите членки и истата може да ја овозможи и покрај гравирачките разлики кај факторите, специфични за земјите, како на пример кај темелните ставови за ЕЗ. Примери би биле аграрната политика, но и проектот за внатрешен пазар, каде Велика Британија, и покрај несаканото и со тоа поврзано укинување на едногласноста, беше подготвена да соработува, бидејќи идеологијата на проектот - слободна пазарна економија и конкуренција генерално и дерегулирање посебно — се совпаѓаше со британските претстави.

релативно променливи фактори

Така, на крај доаѓаме до релативно променливите фактори. Кај нив нема потреба од поблиско појаснување. Дека владите можат да имаат различни претстави за политиката, дека тие реагираат на актуелните расположенија и мислења, економската ситуација и притисокот од проблеми и дека ова влијае врз политиката на ЕЗ преку тесното поврзување помеѓу нивоата и начините на одлучување, сосем јасно го докажаа, на пример, промената на владата во Велика Британија, Франција или Германија во втората половина на 90-тите години.

[Автор: Проф. Др. Волфганг Шуман]

... понатаму кон структура на ЕУ 4: Втор и трет столб ...

[Почеток на страна]

 

Теми:  Човекови права  I  Примери  I  Демократиија  I  Партии  I  Европа  I  Глобализација  I  Обединети нации  I  Одржливост

Методи:    Политичка дидактика    II    Педагогија на мирот    II    Методи

     

Оваа онлајн-понуда за политичко образование беше развиена од agora-wissen, Друштвото за пренесување знаење за нови медиуми и политичко образование од Штутгарт (GbR). За прашања или забелешки обратете се до нас.