|
Osnovni
kurs 4: Institucije višestepenog
sistema EU-a
|
Pregled dosadašnjih kurseva |
U dosadašnjim
Osnovnim kursevima bavili smo se razvojem procesa integracija. Pri tome
se, naravno, nije radilo samo o pukim podacima, već i o objašnjavanju
neophodnih činjenica, ali ne činjenica koje su same sebi svrha, već
činjenica na osnovu kojih se mogu identificirati osnovna pitanja koja se
postavljaju u kontekstu bavljenja Evropskom unijom. Sa druge strane,
cilj nam je bio i da se stekne prvi utisak o mogućim determinantama i šemama
razvoja procesa integracija. Kako bismo sve to povezali, podsjetićemo se samo nekih rezultata.
Koje centralno pitanje i koje posebnosti EU-a smo upoznali? Zaključili
smo
|
|
Posebnosti EU-a |
- da se kod EZUČ-a
(ECSC), EEZ-a (EEC), EZ-a (EC) i EU-a radi o sasvim novim i do sada
nepoznatim formama suradnje,
- da se u okviru
ove suradnje može pronaći sasvim posebna koegzistencija
supranacionalnih i međudržavnih elemenata,
- da se radi o
izuzetnom razvoju suradnje, od one koja je bila odvojena po
sektorima do sasvim opširne suradnje, te da je primjetan razvoj od
međudržavne do supranacionalne suradnje,
- da se mnoge mjere
i namjere mogu realizirati tek sa zakašnjenjem od pa čak i nekoliko
desetljeća,
- da se krug država-članica izuzetno povećao.
|
|
Predmet proučavanja Osnovnog kursa 4 |
U ovom Osnovnom
kursu posvetićemo se istom cilju, EU-u, ali ovaj put strukturi
institucija. Tako su na našoj listi pitanja na koje tražimo odgovore
prije svega šta su to konkretne novosti u institucionalnoj oblasti i
koji su to supranacionalni, odnosno međudržavni elementi koji se mogu
identificirati. Nakon ovakvih razmišljanja možemo definirati tri cilja
Osnovnog kursa 4. Moramo, dakle,
|
|
Ciljevi Osnovnog kursa 4 |
- napraviti
pregled bitnih strukturalnih karakteristika EU-a, posebno onih koji EU označavaju kao supranacionalnu
organizaciju, dakle kao organizaciju koja se razlikuje od čistih,
već od ranije poznatih međudržavnih veza, ali i od klasičnih
internacionalnih organizacija,
- pozabaviti se
globalnim okvirom i enormnom kompleksnošću ove strukture. Što znači
da ne možemo ostati samo na supranacionalnom nivou, već moramo
pogledati i nivo država-članica i
- istražiti
sva tri stuba EU-a. To znači ne baviti se samo Evropskom zajednicom,
već i zajedničkom vanjskom i sigurnosnom politikom (ZVSP/CFSP)
kao i suradnjom u oblastima pravosuđa i unutrašnje politike (SOPP/CJHA). Sve je ovo potrebno, pošto se struktura i "pravila igre"
izuzetno razlikuju u ovim oblastima.
[Početak
stranice] |
|
Zašto se moramo baviti svim nivoima? |
Zbog čega se moramo baviti
svim ovim faktorima i nivoima kada su već supranacionalni nivoi EU-a dovoljno komplicirani?
Odgovor na to pitanje daće sljedeći dijagram.
Dijagram pokazuje da se na
nivou EU-a nalazi kako nacionalni tako i subnacionalni
nivo i da oba ova nivoa sudjeluju u donošenju odluka.
Nacionalne vlade zastupljene su u Vijeću Evropske unije
i u Evropskom vijeću, dakle na najvažnijim mjestima, a
subnacionalne vlade su zastupljene u Odboru regija, u
savezima i u Odboru za ekonomska i socijalan pitanja.
Osim toga, građani država-članica biraju zastupnike za
Evropski parlament.
S druge strane, sasvim je
jasno da odluke EU-a i "zakoni" Unije direktno - jednako
kao nacionalni zakoni - važe u državama-članicama i to u
sve većem kvantitativnom i kvalitativnom obimu. Sjetite
se da su vlade država tzv. EURO-zone same predale
nadležnost Evropskoj uniji nad oblasti koja je za
suverenitet jedne države jako važna - monetarna
politika!
Drugim riječima, tri nivoa
su toliko isprepletena jedan sa drugim da je neophodno
posmatrati ih i analizirati zajedno. Upravo iz ovih
razloga u naučnoj raspravi se govori o "EU-sistemu" ili
o "Višestepenom sistemu EU-a".
[Početak
stranice]
|
Stoga je Osnovni kurs 4 podijeljen kako
sljedi:
|
EU, struktura 1: |
- U svom prvom koraku koncentriraćemo se na supranacioni nivo i to na njegove pojedinačne
institucije, na njihov sastav, zadatke, međusobnu suradnju. Pri tome
će najprije biti riječi o institucionalnom trouglu Komisija - Vijeće
- Parlament.
|
| EU, struktura
2: |
- Posmatrajući Sud i Evropsko vijeće
upotpunićemo sliku supranacionalne strukture.
|
| EU, struktura
3: |
- Drugi korak predstavlja značajne
strukturalne preduslove i druge faktore određenja zajedničke
politike država-članica. Dakle, radi se o nacionalnom nivou.
|
| EU, struktura
4: |
- Konačno, pozabavićemo se i drugim
i trećim stubom EU-a, zajedničkom vanjskom i sigurnosnom
politikom kao i suradnjom u oblasti pravosuđa i unutarnje politike.
Koji su centralni organi i na koji način oni funkcionišu, kako izgleda
raspodjela zadataka između Unije i država-članica, kakvi su modusi
odlučivanja u EU u odnosu na Evropsku zajednicu, te kako izgleda
raspodjela, odnosno preklapanje zadataka iz druga dva stuba sa onima
iz prvog stuba. To su ta centralna pitanja o kojima će biti
riječi u ovom dijelu Osnovnog kursa.
|
| Bilans: |
- Konačno, pokušaćemo da sistematski
obradimo najvažnije karakteristike strukture EU-a.
|
[Autor: Prof. Dr. Wolfgang
Schumann]
[Početak
stranice]
|
