|
| |
Struktura institucija na supranacionalnom nivou (II)
Evropski sud
|
Zadaci i nadležnosti Evropskog suda |
I Evropski sud kao i
Evropski parlament (EP) nosi oznaku koja je poznata i u
nacionalnim državama. Osim toga, što se tiče Evropskog
suda i njemu prenesene pravne moći, moramo reći da se
radi o raspodjeli vlast koja nam je poznata iz
liberalno-demokratskih sistema. Evropski sud odgovoran
je za održavanje prava Zajednice. U njegove odgovornosti
spada donošenje pravnih odluka u slučaju spora između
država-članica, između Unije i država-članica, između
organa i struktura EU-a i između EU-a i pojedinačnih
osoba. Osim toga, nacionalni suci se mogu obratiti
Evropskom sudu u slučaju koji se vodi pred nacionalnim
sudom, ali se radi o problemima i stvarima zajedničkog
prava.
Iz dijagrama možete
vidjeti da osim Evropskog suda postoji još jedan, tzv.
Sud prve instance. Ovaj sud organiziran je i uređen
1989. godine kako bi se rasteretio Evropski sud. U
njegove nadležnosti, između ostalog, spadaju direktne
tužbe fizičkih i pravnih lica zbog djelovanja organa
EU-a, kao i tužbe kojima se od EU-a traži odšteta.
Pored toga, na dijagramu
možete vidjeti da je od jeseni 2005. godine za
službeno-pravne konflikte između EU-a i njenih
službenika zadužen Sud javne službe EU-a.
|
|
Načini uključivanja Evropskog suda |
Evropski Sud se može
uključiti na dva načina. Najprije preko postupka
odlučivanja kada nacionalni sudovi traže interpretaciju
evropskog Suda sa aspekta zajedničkog prava kako bi
donijeli odluku u slučaju koji se vodi pred nacionalnim
sudom. Drugi način uključivanja Evropskog suda je
putem tužbi koje su upućene direktno njemu. |
|
Ogroman uticaj Evropskog suda na razvoj
EU-a |
Njegov stvarni
utjecaj može se uočiti tek ako pogledamo njegove aktivnosti u
pojedinačnim oblastima. Ovaj Sud je enormno uticao na proširenje
ustavno-pravnog okvira u pravcu supranacionalnosti, između ostalog i na
uvođenje principa neposrednog i direktnog primjenjivanja prava
Evropske zajednice - što znači da se na svakom građaninu Evropske
zajednice direktno i neposredno, dakle bez uplitanja matične
države, mora primjenjivati pravo Evropske zajednice, čak i ima
prednost nad nacionalnim pravom. Mi smo se već bavili ovom temom u
okviru Osnovnog kursa 2.
Osim toga, Evropski sud je imao
veoma izraženu materijalnu politiku i uspostavio je, na primjer, jednom
presudom princip obostranog priznavanja standarda država-članica, što je
prouzrokovalo veoma tešku i dugotrajnu harmonizaciju normi i standarda,
ali je time napravljen bitan preduvjet za slobodno tržište. Jedan veoma
važan preduvjet za utjecaj Evropskog suda bila je sljedeća činjenica:
Evropskom sudu je uspjelo da jednom smišljenom i pametnom
strategijom uvede pravo Evropske zajednice u nacionalne sudove.
Možda se na osnovu rečenog može pomisliti da se radi o stvarima koje su
se odigrale već ranije i da ova slika ne prikazuje aktuelni uticaj
Evropskog suda. Jedna
novija presuda (iz novembra
2005. godine),
koja će možda Komisiji dati više uticaja u oblasti kaznenog prava, a
zbog toga sigurno dovesti do žustrih diskusija, pokazala je da gornja
tvrdnja ni u kom slučaju nije tačna. Da bi ste se informisali o ovoj
presudi, kliknite na gornji link nakon čega će se otvoriti novi
prozorčić. |
|
Zaključak i procjena |
Ukoliko pravimo
neku procjenu, doći ćemo do zaključka da Evropski sud, pa čak i u
poređenju sa nekim veoma jakim nacionalnim sudovima, kakav je
američki Supreme Court ili njemački Savezni ustavni sud, ipak ima više
nadležnosti i jačine, te da je procesu integracija dao sasvim bitne
impulse. Uloga Evropskog suda i pravni poredak koji je stvoren od strane
tog Suda sigurno se ubrajaju u najvažnije karakteristike "supranacionalnosti"
Evropske zajednice, što je svakako razlikuje od bilo koje druge
internacionalne organizacije. [Početak
stranice] |
Evropsko vijeće
|
Pregled: Evropsko vijeće |
Kod Evropskog
vijeća se radi o organu koji stoji iznad tri stuba Unije, povezuje ih i
preuzima centralnu vodeću ulogu. Pogledajte dijagram.
 |
|
Razvoj Evropskog vijeća
Konferencija na vrhu šefova država i vlada
|
Dok je Vijeće
ministara od samih početaka bilo predviđeno u svim ugovorima, to nije
bio slučaj sa Evropskim vijećem. Evropsko vijeće je nastalo na sastanku
na vrhu šefova vlada i država koji se održao 1969. godine. Ovakvi
sastanci su se s početka organizirali neredovno, ali nakon zaključaka
Pariške konferencije na vrhu 1974. godine, oni su postali stalna
ustanova - Evropsko vijeće. Ali ni nakon toga nije uvedeno u Ugovor.
Ugovor se više bavio centralnim temama Evropske zajednice, prije svega
onima koje su od 1970. godine, po međudržavnom osnovu,
institucionalizirane tzv. evropske političke saradnje (EPS). Cilj ove
suradnje je bio pokušaj da se postigne jedinstvo na polju vanjske
politike. Na osnovu svog sastava - čak iako nije bilo predviđeno tekstom
niti jednog Ugovora - Evropsko vijeće je postalo najvažnije i najviše
tijelo sa pravom odlučivanja. |
|
Od Mastrihškog ugovora: Utvrđivanje općih
pravaca za razvoj Unije |
Utvrđivanje
njegove uloge uslijedilo je tek u Zajedničkim evropskim aktima (ZEA/SEA) 1986. godine. Potom se na to nadovezao Mastrihški ugovor o Evropskoj
uniji i potvrdio ulogu i funkciju Evropskog vijeća. Ta uloga bila je do
kraja pratiti i "gurati" proces integracije Evropske unije i povezati
njegove različite oblasti. Tako se u Članu D Ugovora o Uniji kaže:
"Evropsko vijeće daje neophodne impulse za razvoj Unije i određuje opće
političke ciljeve ovog razvoja." Ovo, prije svega, važi za pravce
zajedničke vanjske i sigurnosne politike, pri čemu Amsterdamski ugovor
koji je stupio na snagu 1.5.1999. godine čak i predviđa i određuje jasne
kompetencije Vijeća prema Uniji zapadnoevropskih zemalja (WEU). Osim
toga, Evropsko vijeće se uvijek uključuje kada pojedini ministri u
svojim stručnim oblastima ne mogu da dođu do zajedničkog dogovora i
zaključka i kada su potrebni tzv. paketi dogovora koji obuhvataju više
oblasti politike. |
|
Zaključak |
Evropsko vijeće,
kao institucija Evropske unije koja predstavlja međudržavnu komponentu, u
posljednjim je desetljećima dobilo na značaju. Da je došlo do primjene
Ustava koji je odbijen na referendumima u Francuskoj i Holandiji,
Evropsko vijeće bi imalo još više uticaja. S tim u vezi bilo bi, dakle,
pogrešno zaključiti da se u Evropskoj uniji pojavio trend koji se
generalno kreće u pravcu međudržavne saradnje.
Prilikom predstavljanja Evropskog suda, ali i tokom pregleda razvoja
procesa integracija u Osnovnim kursevima 2 i 3, vidjeli smo da
istovremeno sa ovakvim težnjama, da se suradnja odvija na međudržavnom
nivou u Uniji, uvijek žive i djeluju i težnje koje vode ka supranacionalnosti. Ovakav suživot oprečnih težnji unutar jednog sistema
svakako je imao i svoj uticaj na razvoj konstrukcije vrlo kompleksne
strukture institucija koje su nam do sada poznate samo iz sistema EU-a.
Zbog ciljeva koje smo sebi postavili na početku ovog dijela Tematskog
kompleksa, ograničio sam se na predstavljanje samo pet supranacionalnih
institucija sistema na nivou EU-a. Osnovne informacije o ostalim
institucijama na supranacionalnom nivou naći ćete na internetu, a da
spomenem samo jednu od mnogo stranica -
Portal Evropske unije. |
[Autor: Prof. Dr. Wolfgang Schumann]
[Početak
stranice]
|
