Situata kur fillimisht bëhej fjalë vetëm për asociim, ndihmë financiare dhe diskutim çështjesh me interes të përbashkët, ndryshoi rrënjësisht me vendimin e Këshillit të Evropës në Kopenhagen, qershor 1993. Me anë të këtij vendimi u përcaktua, që të gjitha vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore (EQL) t'u krijohej mundësia e anëtarësimit, nëse do të plotësonin disa kushte të caktuara, të ashtuquajturat  „Kritere të Kopenhagenit“. Ndër këto kushte bënin pjesë për shembull një kuadër stabël institucional mbi bazën e një rendi demokratik dhe garantimi i të drejtave të njeriut dhe të pakicave.

Së dyti një ekonomi tregu funksionale.

Krahas kësaj nga Evropa Qendrore dhe Lindore pritej, që ato të ishin në gjendje të përvetësonin të gjithë kuadrin ligjor të BE si dhe të ishin të gatshme, të merrnin përsipër qëllimet e një Bashkimi Politik si dhe të një Bashkimi Ekonomik dhe Monetar.

Diagrama e mëposhtme përmbledh zhvillimin deri në këtë moment.

Pasi vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore kishin bërë kërkesat e tyre zyrtare për anëtarësim në periudhën mes viteve 1994 dhe 1996 (Qipro dhe Malta i kishin bërë ato tashmë në vitin 1990), Këshilli i Evropës kërkoi prej Komisionit - sikurse ishte parashikuar edhe në marrëveshjet përkatëse - të përgatiste raportet e rastit. Qëllimi i këtyre raporteve ishte analiza dhe verifikimi i situatës në secilin prej vendeve kandidate për anëtarësim, deri në ç'masë i plotësonin ato kriteret e anëtarësimit dhe sa do të mundnin ata të merrnin përsipër detyrimet e një anëtarësie.
 

Krahas një numri të madh rekomandimesh të Komisionit në Axhendën e tij 2000, të cilat përqendroheshin të tëra në përfshirjen e të gjitha shteteve kandidate në procesin e zgjerimit, Këshilli Evropian pranoi edhe propozimin, Bruksel 1997, për thirrjen e konferencave qeveritare dypalëshe fillimisht me ato vende, të cilat kishin bërë dukshëm përpara në rrugën drejt plotësimit të kushteve të nevojshme, pikërisht, pra, me Estoninë, Poloninë, Slloveninë, Çekinë, Hungarinë dhe Qipron. Bisedimet me këtë „valë të parë“ vendesh kandidate për anëtarësim — me të ashtuquajturin „Grupi i Luksemburgut“ — nisën në pranverën e vitit 1998.

Në dhjetor 1999 kryetarët e shteteve dhe qeverive vendosën në Helsinki hapjen e bisedimeve me „valën e dytë“, quajtur pikërisht „Grupi i Helsinkit“ (Bullgaria, Letonia, Lituania, Malta, Rumania dhe Sllovakia). Bisedimet e anëtarësimit me këto vende nisën zyrtarisht në datën 15 shkurt në Bruksel.

Diagrama e mëposhtme paraqet përmbledhtaz zhvillimin në segmentin tonë kohor.

Vendimtare për rrjedhën e mëtejshme të procesit të anëtarësimit ishin referendumet e zhvilluara në nëntë prej vendeve kandidate për anëtarësim (përjashtuar Qipron, i cili kishte vendosur të hiqte dorë nga referendumi) me temë rezultatin e Marrëveshjeve të Anëtarësimit si dhe me aderimin e vendit përkatës në BE. Rezultatet i shihni të paraqitura në tabelën e mëposhtme.

Këto rezultate tregojnë, ndër të tjera, që në procesin e zgjerimit nuk bëhet fjalë aspak për ndonjë fenomen, i cili do të kufizohej vetëm në nivel qeveritar! Përkundrazi këtu përfshihen në një masë të madhe parlamentet kombëtare, apo, vetë populli, në rastet kur parashikohet një referendum, dhe qeveritë duhet të sigurojnë shumicën për kursin e tyre të zgjerimit edhe „në shtëpitë“ e tyre. Kjo vlen natyrisht jo vetëm për shtetet kandidate për anëtarësim por edhe për shtetet anëtare. Pra, zgjerimi është një proces, i cili përfshin disa nivele dhe i lidh ato me njëri-tjetrin. Një aspekt ky shumë i rëndësishëm, që e vështirëson kaq shumë analizën!