Bashkimi Evropian

Konteksti

Në Kursin bazë 1 jemi marrë me rëndësinë e BEdhe në Kursin bazë 2 kemi përcaktuar, që në rastin e BE kemi nevojë për një model të ri të politikës, duke e konsideruar atë sistem disanivelesh. Në Kursin bazë 3 jemi marrë me zhvillimin e procesit të integrimit. Këtu në fakt bëhej fjalë edhe për përçimin e fakteve më të nevojshme, megjithëse kjo nuk ishte qëllim në vetvete, por fillimisht për identifikimin e pyetjeve bazë, që lindin në kontekstin e marrjes me BE, dhe, së dyti, për krijimin e një përshtypjeje lidhur me faktorët e mundshëm përcaktues dhe modelet e zhvillimit të procesit të integrimit. Cilat ishin çështjet kryesore, çfarë veçorish të BE ndeshëm? Ne konstatuam,
 

Veçoritë e BE

Objekti i Kursit bazë 4

Në këtë kurs bazë duam të merremi më hollësisht me strukturën institucionale të BE, duke ndjekur të njëjtat qëllime, ndaj po fillojmë me dy pikat e para të listës, duke analizuar më nga afër, se çfarë përbën konkretisht risi në fushën e institucioneve dhe se ku mund të identifikohen këto elemente mbikombëtare dhe ndërshtetërore. Nisur nga këto ide paraprake për kursin bazë 4 rrjedhin dy qëllime. Ne duhet
 

Qëllimet e Kursit bazë 4

Përfshirja e të gjitha niveleve

Po përse duhen analizuar të gjithë këta faktorë dhe nivele, kur vetëm niveli mbikombëtar duket se është mjaft i komplikuar? Këtë na e bën të qartë diagrama e mëposhtme:


 

Ndërthurje e të gjitha niveleve

Diagrama tregon se si, nga njëra anë, aktorët e nivelit kombëtar dhe nënkombëtar janë të përfaqësuar në nivel BE-je dhe mund të ndikojnë në vendimmarrje – qeveritë kombëtare përfaqësohen në Këshillin e BE dhe në Këshillin Evropian, pra, në një pozicion qendror; strukturat nënkombëtare të qeverisjes në Komisionin e rajoneve; shoqatat  në Komisionin Social-Ekonomik, dhe krahas kësaj popullsitë e shteteve anëtare zgjedhin deputetët e Parlamentit Evropian.

Nga ana tjetër mund të vihet re, që vendimet e BE, "ligjet" e tij, kanë efekt të drejtpërdrejtë dhe të detyrueshëm në shtetet anëtare – njësoj sikurse ligjet kombëtare – dhe kjo në një masë dhe cilësi gjithnjë e më të konsiderueshme. Mjafton të sillni ndërmend faktin, që në vendet e euro-zonës qeveritë e shteteve anëtare i dorëzuan vetë kompetencat e tyre në fusën e politikës monetare, aq të rëndësishme për sovranitetin kombëtar!

Me fjalë të tjera: tre nivelet janë të ndërthurura aq ngushtë me njëri-tjetrin, sa që detyrimisht ato duhet të merren në shqyrtim dhe të analizohen bashkarisht dhe në ndërveprim. Ndaj në debatin shkencor flitet gjithmonë rreth "Sistemit-BE" ose "Sistemit-BE disanivelesh". Së këtejmi rrjesh ndarja e mëposhtme e Kursit bazë 4:

Ndarja e kursit bazë

Struktura BE 1: Këtu, në një hap të parë, do të përqendrohemi në nivelin mbikombëtar duke parë më nga afër institucionet e veçanta, përbërjen dhe detyrat e tyre, si dhe ndërveprimin reciprok. Fillimisht do të flasim për trekëndëshin institucional Komision – Këshill - Parlament.

Struktura BE 2: Me trajtimin e Gjykatës dhe Këshillit Evropian plotësojmë kështu panoramën e nivelit mbikombëtar.

Struktura BE 3: Në një hap të dytë do të bëhet fjalë për premisat strukturore më të rëndësishme dhe faktorë të tjerë përcaktues, me rëndësi qendrore për politikën komunitare të shteteve anëtare, pra për nivelin kombëtar.

Struktura BE 4: Dhe  së fundmi do t’i kushtohemi Kolonës së Dytë, pra Politikave të Përbashkëta të Jashtme dhe të Sigurisë (PPJS). Cilat janë organet kryesore, si bashkëpunojnë ato, si janë ndarë detyrat mes Bashkimit Evropian dhe shteteve anëtare, cilat janë modalitetet e vendimmarrjes krahasuar me Komunitetin Evropian, si dhe si kufizohen nga njëri-tjetri apo si ndërthuren me njëri-tjetrin sektorët e detyrave pikërisht me ato të Kolonës së Parë – këto do të jenë çështjet kryesore, për të cilat do të flasim në këtë kurs.

Bilanc: Në mbyllje do të provojmë të përmbledhim në mënyrë sistematike  tiparet kryesore  të ndërtimit strukturor të BE-së.