Kursi bazė 4
Lart Kursi bazė 2 Kursi bazė 3 Kursi bazė 4 Kursi bazė 5

 

Struktura BE1
Struktura BE2
Struktura BE3
Struktura BE4
Bilanc


 

Bashkimi Evropian

Kursi bazė 4: Institucionet e sistemit disanivelesh tė BE-sė


Vėshtrim pas nė kurset bazė tė deritanishme

Nė kurset bazė tė deritanishme jemi marrė me zhvillimin e procesit tė integrimit. Kėtu nė fakt bėhej fjalė edhe pėr pėrēimin e fakteve mė tė nevojshme, por kjo nuk ishte qėllim nė vetvete, dhe i shėrbente fillimisht identifikimit tė pyetjeve bazė, qė lindin nė kontekstin e marrjes me BE-nė, dhe, sė dyti, krijimit tė njė pėrshtypjeje lidhur me faktorėt e mundshėm pėrcaktues dhe modelet e zhvillimit tė procesit tė integrimit. Si pikė reference do tė doja tė sillja nė kujtesėn Tuaj disa prej rezultateve tė arrira nė kėtė kontekst. Cilat ishin ēėshtjet kryesore, ēfarė veēorish tė BE-sė ndeshėm? Ne konstatuam,
 

Veēoritė e BE-sė

  • qė nė rastin e KEQĒ, KEE, Komunitetit Evropian dhe BE-sė bėhet fjalė pėr forma tė reja dhe unike tė bashkėpunimit;
  • qė kėtu vihet re njė bashkėekzistencė shumė e veēantė elementesh mbikombėtare dhe ndėrqeveritare;
  • qė ėshtė realizuar njė proces zhvillimi, pėr t’u vlerėsuar, nga njė bashkėpunim i kufizuar sektoral nė njė gjithėpėrfshirės si dhe nga njė bashkėpunim ndėrshtetėror nė njė mbikombėtar;
  • qė shumė masa mundėn tė realizoheshin vetėm pas njė vonese kohore, nė njė pjesė tė tyre deri edhe prej disa dekadash
  • qė rrethi i shteteve anėtare ėshtė zgjeruar jashtėzakonisht shumė.
     

Objekti i Kursit bazė 4

Nė kėtė kurs bazė duam tė merremi mė hollėsisht me strukturėn institucionale tė BE-sė, duke ndjekur tė njėjtat qėllime, ndaj po fillojmė me dy pikat e para tė listės, duke analizuar mė nga afėr, se ēfarė pėrbėn konkretisht risi nė fushėn e institucioneve dhe se ku mund tė identifikohen kėto elemente mbikombėtare dhe ndėrshtetėrore. Nisur nga kėto ide paraprake pėr kursin bazė 4 rrjedhin tre qėllime. Ne duhet
 

Qėllimet e Kursit bazė 4

  • , sė pari, tė krijojmė njė ide tė pėrgjithshme nė lidhje me karakteristikat kryesore strukturore tė BE-sė, veēanėrisht rreth atyre karakteristikave, tė cilat ēojnė nė klasifikimin e saj si organizatė mbikombėtare, pra si njė  organizatė, e cila ndryshon nga marrėdhėniet thjesht ndėrshteterore apo organizatat klasike.
  • sė dyti, tė mbajmė parasysh tė gjithė kontekstin dhe kompleksitetin e ndėrtimit strukturor. Kjo do tė thotė, qė ne nuk duhet tė mbetemi nė nivelin mbikombėtar, por duhet tė bėjmė objekt tė analizės sonė edhe shtetet anėtare, dhe nė mbyllje
  • sė treti, duhet tė analizojmė tė tre kolonat, pra jo vetėm Komunitetin Evropian, por edhe Politikat e Pėrbashtėta tė Jashme dhe tė Sigurisė (PPJS) si dhe Bashkėpunimin nė Drejtėsi dhe Punėt e Brendshme, pasi struktura institucionale dhe "rregullat e lojės" nė kėta tre sektorė ndryshojnė mes tyre nė njė masė tė konsiderueshme.

[Kreu i faqes]

Pėrse pėrfshirja e tė gjitha niveleve?

Po pėrse duhen analizuar tė gjithė kėta faktorė dhe nivele, kur vetėm niveli mbikombėtar duket se ėshtė mjaft i komplikuar? Kėtė na e bėn tė qartė diagrama e mėposhtme.

Diagrama tregon se si, nga njėra anė, aktorėt e nivelit kombėtar dhe nėnkombėtar janė tė pėrfaqėsuar nė nivel BE-je dhe mund tė ndikojnė nė vendimmarrje – qeveritė kombėtare pėrfaqėsohen nė Kėshillin e BE dhe nė Kėshillin Evropian, pra, nė njė pozicion qendror; strukturat nėnkombėtare tė qeverisjes nė Komisionin e rajoneve; shoqatat  nė Komisionin Social-Ekonomik, dhe krahas kėsaj popullsitė e shteteve anėtare zgjedhin deputetėt e Parlamentit Evropian.

Nga ana tjetėr mund tė vihet re, qė vendimet e BE, "ligjet" e tij, kanė efekt tė drejtpėrdrejtė dhe tė detyrueshėm nė shtetet anėtare – njėsoj sikurse ligjet kombėtare – dhe kjo nė njė masė dhe cilėsi gjithnjė e mė tė konsiderueshme. Mjafton tė sillni ndėrmend faktin, qė nė vendet e euro-zonės qeveritė e shteteve anėtare i dorėzuan vetė kompetencat e tyre nė fusėn e politikės monetare, aq tė rėndėsishme pėr sovranitetin kombėtar!

Me fjalė tė tjera: tre nivelet janė tė ndėrthurura aq ngushtė me njėri-tjetrin, sa qė detyrimisht ato duhet tė merren nė shqyrtim dhe tė analizohen bashkarisht dhe nė ndėrveprim. Ndaj nė debatin shkencor flitet gjithmonė rreth "Sistemit-BE" ose "Sistemit-BE disanivelesh".

[Kreu i faqes]


Sė kėtejmi rrjedh ndarja e mėposhtme e Kursit bazė 4:

Struktura BE 1:
  • Kėtu, nė njė hap tė parė, do tė pėrqendrohemi nė nivelin mbikombėtar duke parė mė nga afėr institucionet e veēanta, pėrbėrjen dhe detyrat e tyre, si dhe ndėrveprimin reciprok. Fillimisht do tė flasim pėr trekėndėshin Komision – Kėshill - Parlament.
     
Struktura BE 2:
  • Me trajtimin e Gjykatės dhe Kėshillit Evropian plotėsojmė kėshtu panoramėn e nivelit mbikombėtar.
     
Struktura BE 3:
  • Nė njė hap tė dytė do tė bėhet fjalė pėr premisat strukturore mė tė rėndėsishme dhe faktorė tė tjerė pėrcaktues, me rėndėsi qendrore pėr politikėn komunitare tė shteteve anėtare, pra pėr nivelin kombėtar.
     
Struktura BE 4:
  • Dhe  sė fundmi do t’i kushtohemi Kolonės sė Dytė dhe tė Tretė, pra Politikave tė Pėrbashtėta tė Jashtme dhe tė Sigurisė (PPJS) si dhe Bashkėpunimit nė Drejtėsi dhe Punėt e Brendshme. Cilat janė organet kryesore, si bashkėpunojnė ato, si janė ndarė detyrat mes Bashkimit Evropian dhe shteteve anėtare, cilat janė modalitetet e vendimmarrjes krahasuar me Komunitetin Evropian si dhe si kufizohen nga njėri tjetri apo si ndėrthuren me njėri-tjetrin sektorėt e detyrave tė kėtyre dy kolonave me ato tė Kolonės sė Parė – pikėrisht kėto do tė jenė ēėshtjet kryesore, pėr tė cilat do tė flasim nė kėtė kurs.
     
Bilanc:
  • Nė mbyllje do tė provojmė tė pėrmbledhim nė mėnyrė sistematike  tiparet kryesore  tė ndėrtimit strukturor tė BE-sė.

[Autor: Prof. Dr. Wolfgang Schumann]

... shko mė tej te Struktura BE-1: Institucionet nė nivel mbikombėtar (I) ...

[Kreu i faqes]

 


Temat Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė online ėshtė zhvilluar nga agora-wissen Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave tė reja dhe edukimit politik (GbR). Nė rast pyetjesh ose vėrejtjesh drejtohuni, Ju lutemi, te ne .