Detyrat dhe Kompetencat e GjE

Mënyrat për të kërkuar ndërmjetësimin e GjE

Ndërmjetësia e GjE mund të kërkohet në dy mënyra. Së pari përmes të ashtuquajturave procedura preliminare, gjatë të cilave gjykatat kombëtare kërkojnë interpretimin  e aspekteve të caktuara të së drejtës komunitare, interpretim, që atyre u nevojitet për të marrë vendime në lidhje me çështjet që janë duke trajtuar, dhe, së dyti, përmes padish direkte.
 

Ndikim i jashtëzakonshëm i GjE në zhvillimin e BE

Ndikimi i saj i vërtetë duket vetëm atëherë, kur shohim veprimtarinë e saj në fusha të veçanta. Ajo ka ndikuar në një masë shumë të madhe kuadrin kushtetuto-ligjor në drejtim të mbikombëtarizmit dhe ndër të tjera ka realizuar edhe parimin e veprimit të pandërmjetësuar dh të drejtpërdrejtë të së drejtës komunitare – pra, për secilin qytetar të Komunitetit Evropian pa ndërmjetësimin e shteteve anëstare – si dhe parimin e përparësisë të së drejtës komunitare ndaj asaj kombëtare. Ne folëm edhe në  Kursin bazë 2 për këto ngjarje madhore të zhvillimit të Komunitetit.

Por kjo Gjykatë ka lënë gjurmët e saj pjesërisht të thella dhe të shumta edhe në politikën materiale, duke realizuar, për shembull, me anë të një vendimi unik parimin e njohjes reciproke të standarteve të shteteve anëtare, që zëvendësoi harmonizimin e mundimshëm dhe të zgjatur në kohë të normave dhe standarteve, duke krijuar kështu një ndër kushtet më të rëndësishme për projektin e Tregut të Brendshëm. Një ndër arsyet më të rëndësishme të arritjes së këtij ndikimi të madh të GjE ishte fakti, që ajo ia doli mbanë, që me anë të një strategjie të mirëorientuar dhe shumë inteligjente të përfshinte në pushtetin e saj gjyqësor edhe gjykata kombëtare.

 Tani mund të mendohet, se të gjitha këto janë procese që i përkasin të shkuarës, dhe kësisoj nuk reflektojnë më ndikimin aktual të GjE. Por një vendim më i ri (nëntor 2005), i cili do t’i krijojë Komisionit mundësi ndikimi në fushën e së drejtës penale dhe për këtë arsye ka shkaktuar diskutime të ashpra,  provon se kjo nuk është aspak e vërtetë. Për t’u informuar në lidhje me këtë vendim klikoni Ju lutem mbi link i cili do të hapet në një dritare të re.
 

Rezultati i vlerësimit

Nëse do të bënim një vlerësim, do të konstatonim, se GjE, krahasuar qoftë edhe me Gjykata Kushtetuese Kombëtare me shumë ndikim, sikurse janë Supreme Court (Gjykata e Lartë) në SHBA apo Bundesverfassungsgericht (Gjykata Kushtetuese) në Gjermani, ka më shumë rëndësi duke i dhënë procesit të integrimit impulse vendimtare. Roli i saj si dhe rendi juridik, për ndërtimin e të cilit ajo ka dhënë një kontribut thelbësor, bëjnë pjesë padyshim në treguesit më të shkëlqyer të "mbikombëtarizimit" të Komunitetit Evropian, çka është një dallim bazë i saj nga të gjitha Organizatat e tjera Ndërkombëtare.

Këshilli Evropian në një vështrim

Në rastin e Këshillit Evropian bëhet fjalë për një organ, i cili ngrihet mbi tre kolona, i lidh dhe alternon ato me njëra-tjetrën dhe merr përsipër realizimin e detyrave të një rëndësie qendrore. Edhe këtu do të ishte me vlerë që fillimisht të vështronit diagramën e mëposhtme.

Zhvillimi i Këshillit Evropian

Samit i Kryetarëve të Qeverive dhe shteteve

Ndërsa Këshilli i Ministrave ishte ankoruar që në fillim në marrëveshje, Këshilli Evropian jo. Ai u krijua gjatë samiteve të kryetarëve të shteteve dhe qeverive të Komunitetit, zhvilluar që prej vitit 1969. Fillimisht këto takime nuk zhvilloheshin periodikisht; por me vendim të Konferencës së nivelit të lartë në Paris 1974 ato u konstituuan në një institucion të përhershëm, si Këshill Evropian, por gjithsesi jo i ankoruar në Marrëveshje. Këshilli Evropian trajtonte tema të rëndësishme të Komunitetit, por para së gjithash edhe me ato të të ashtuquajturit Bashkëpunim Politik Evropian (BPE), i cili ishte institucionalizuar që prej vitit 1970 mbi baza ndërshtetërore, dhe, më anë të të cilit synohej koordinimi në fushën e politikës së jashtme. Si pasojë e përbërjes së tij – edhe pse i paparashikuar në Marrëveshje – ai u shndërrua në organin më të lartë vendimmarrës.
 

Që prej Traktatit të Mastrihtit:  Përcaktim i linjave drejtuese për zhvillimin e Bashkimit Evropian

Gjithsesi një përcaktim më i saktë i rolit të tij u arrit vetëm me Dokumentin e Njësimit Evropian (DNjE) 1986/87. Më pas vijoi Traktati i Maastrihtit mbi Bashkimin Evropian, e cila e konfirmoi atë në funksionin e tij, për të çuar përpara në tërësi procesin e bashkimit evropian dhe të përcaktojë sektorët e ndryshëm në këtë kontekst. Kështu neni D i Marrëveshjes mbi Bashkimin Evropian thotë: "Këshilli  Evropian i jep Unionit impulset e nevojshme për zhvillimin e tij dhe përcakton objektivat e përgjithshme për këtë zhvillim." Kjo vlen para së gjithash për linjat kryesore të Politikave të Përbashkëta të Jashtme dhe të Sigurisë, lidhur me të cilat Traktati i Amsterdamit, hyrë në fuqi më 1.5.1999, parashikon një kompetencë urdhëresash  përkundrejt Bashkimit Evropian Perëndimor (BEP). Krahas kësaj, Këshilli Evropian do të ndihmojë në rastet kur Ministrat e një fushe të caktuar në Këshillin e Ministrave nuk do të mund të bien dakord me njëri tjetrin si dhe atëherë kur janë të nevojshme marrëveshje dhe "paketa dakordimi" mes sektorëve të ndryshme të politikës.
 

Rezultati

Këshilli i Evropës, si institucioni, që reflekton në miniaturë komponentin ndërshtetëror të Bashkimit Evropian, është bërë në rrjedhën e dekadave të fundit padyshim gjithnjë e më i rëndësishëm. Dhe ndikimi i tij u rrit edhe më shumë me hyrjen në skenë të kushtetutës së re, e cila fillimisht dështoi pas rezultateve negative të votimeve në referendumet e Francës dhe Hollandës. Por edhe që, duke u nisur nga e gjithë kjo, të deduktosh një tendencë ndërshtetërore të BE, edhe kjo do të ishte diçka e gabuar.

Informacionet rreth Gjykatës Evropiane, por në veçanti përmbledhja e zhvillimit të procesit të integrimit në kurset bazë 2 dhe 3 e kanë bërë shumë më të qartë faktin se në të njëjtën kohë ka patur tendenca të mirëfillta që shkonin në drejtim të mbikombëtarizimit. Dhe kjo njëkohshmëri zhvillimesh të kundërta e ka gjetur shprehjen e saj edhe në mënyrën e ndërtimit të strukturës së komplikuar institucionale, unike në llojin e vet.

Nisur nga objektivat e përcaktuar në fillim të kompleksit tematik, në diskutimin rreth institucioneve në nivelin e BE u përqendrova në pesë organet më të rëndësishme. Informacione bazë lidhur me institucionet e nivelit mbikombëtar, përmendur më sipër, do të gjeni në internet, për shembull – për të përmendur vetëm njërin nga shumë burime të mundshme -  Portali i Bashkimit Evropian.