Bashkimi Evropian

organ qendror vendimmarrës

Për shumë ministra të shteteve anëtare puna në kuadër të Këshillit përbën një pjesë të konsiderueshme të detyrave. Meqenëse ata mund të jenë në Bruksel vetëm për pak kohë, kanë nevojë për mbështetje.

Për këtë është shumë i rëndësishëm Komisioni i Përfaqësuesve të Përhershëm, me seli në Bruksel (COREPER), i cili përbëhet nga Përfaqësuesit e Përhershëm të shteteve anëtare në Bruksel si dhe nga zëvendësit e tyre dhe mblidhet një herë në javë. Ky Komision mbikqyr dhe koordinon edhe punën e rreth 250 komisioneve dhe grupeve të punës, të cilat përbëhen nga nëpunës të shteteve anëtare dhe përgatisin në nivel teknik dosjet, që u paraqiten COREPER dhe Këshillit. COREPER merr përsipër pjesën më të rëndësishme të punës përgatitore të procesit vendimmarrës në të gjitha çështjet e përmbajtjes.

Sekretaria e Këshillit

Këshilli i BE në një vështrim

Modaliteti i vendimmarrjes

Sipas Kompromisit të Luksemburgut vendimet fillimisht u morën kryesisht në mënyrë unanime. Por që prej mesit të viteve ’80, dhe para së gjithash që prej Marrëveshjes së Maastrihtit dhe asaj të Amsterdamit filloi të aplikohet shumica e kualifikuar si modalitet vendimmarrjeje.  Marrëveshja e Lisbonës parashikon, që që prej vitit 2014 (me një periudhë tranzicioni deri në vitin 2017) vendimet  të merren me shumicë të dyfishtë. Për vendimmarrjen me shumicë të cilësuar kërkohen 55% e shtetevë anëtare të Këshillit, të cilët në të njëjtën kohë duhet të përfaqësojnë 65% të Popullsisë.

Diferencimi funksional

	Në nivelin e  shteteve anëtare ka gjithnjë e më pak koordinim dhe po kështu gjithnjë e më pak një pozicion gjerman, italian apo britanik. Ky është ndër të tjera një tregues domethënës i faktit, se sa shumë politika e shteteve të veçanta anëtare përkundrejt BE e ka humbur karakterin e vet si "Politikë e Jashtme".
	Së dyti, me kalimin në shumicën e kualifikuar është bërë gjithnjë  e më pak e domosdoshme gjetja e dakordeve të mëdha, përfshirës të disa fushave politike, të tipit package deals.

Një pasojë shumë e rëndësishme e këtij zhvillimi është që në plan të parë dalin elemente specifike të fushave politike dhe jo ai i shtetit anëtar. Kjo do të thotë, që linja e ndarjes shkon tanimë përmes fushavë të veçanta dhe gjithnjë e më pak mes shteteve anëtare. Dhe këtu mund të shihet edhe një tregues tjetër i karakterit të veçantë, pikërisht jo më vetëm ndërshtetëror të bashkëpunimit në BE.

Komisioni në një vështrim

Përbërja dhe detyrat

Ai përbëhet aktualisht nga 27 anëtarë, të cilët propozohen nga qeveritë e shteteve anëtare dhe emërohen me një mandat pesëvjeçar, për të cilin ndërkohë nevojitet edhe miratimi i Parlamentit Evropian. Traktati i Lisbonës parashikon që numri i komisionerëve në vitin 2014 nga aktualisht 27 të reduktohet me dy të tretat e nr. të vendeve anëtare, pra në rastin e BE-27 të jetë 18. Ky sistem i ri do të thotë, që një vend anëtar në një periudhë prej 15 vjetësh (3 mandate) për 5 vjet të mos ketë asnjë komisioner të vetin në Bruksel.

Komisionerët nuk duhet të veprojnë për llogari të vendit të tyre të origjinës, por duhet të angazhohen në pavarësi të plotë për interesin e Komunitetit. Ata mbështeten nga rreth 24.000 nëpunës – më pak se ndonjë qyteti i madh – organizuar në të ashtuquajtura Drejtori të Përgjithshme, të cilat mund të ndahen në katër grupe të mëdha: sektorët politikë (bujqësia dhe zhvillimi rural, politika e konkurrencës, poliitka industriale etj.), marrëdhëniet me jashtë (zhvillimi, zgjerimi, tregtia etj.), shërbimet e përgjithshme (Eurostat, Sekretaria e Përgjithshme etj.) dhe shërbimet e brendshme (buxheti, përkthimet etj.).

Detyrat qendrore të Komisionit mund të përshkruhen me katër fjalë kyçe:

E drejta për iniciativë: Çdo vendim i Këshillit duhet të paraprihet nga një propozim i Komisionit. Ai, si një motor i integrimit, duhet të përpunojë propozime për zhvillimin e politikës komunitare. E drejta për të përcaktuar rendin e ditës, për të bërë propozime në një moment të caktuar si dhe për të lidhur iniciativat me njëra-tjetrën, i lejon Komisionit të ushtrojë një ndikim të konsiderueshëm në procedurat ligjvënëse.

Mbrojtës i marrëveshjeve: Komisioni mbikqyr zbatimin e dispozitave të marrëveshjeve dhe të vendimeve të marra nga organet e Komunitetit Evropian dhe, në rast se konstaton shkelje të tyre, mund të kërkojë ndërmjetësinë e Gjykatës Evropiane.

Organ ekzekutiv për zbatimin e politikës komunitare: këtu përfshihet administrimi i financave publike si dhe zbatimi i politikave. Kjo, natyrisht, nuk do të thotë, që vetë Komisioni do të marrë përsipër zbatimin konkret në shtetet anëtare të urdhëresave dhe direktivave të panumërta. Ai nuk do të kishte qenë absolutisht në gjendje për ta bërë këtë, qoftë edhe vetëm duke u nisur nga  struktura e personelit të tij. Kjo është detyrë e administratës së shteteve anëtare apo edhe e njësive të tyre rajonale. Ndërsa detyra kryesore e Komisionit qëndron në mbikqyrjen dhe kontrollin e zbatimit të këtyre rregullave nga shtetet anëtare.

Përfaqësim i jashtëm: Komisioni duhet të përfaqësojë Komunitetin për shembull në seancat e GATT/WTO dhe përballë Organizatave Ndërkombëtare; kjo realizohet pjesërisht së bashku me shtetet anëtare dhe/ose me Presidencën e radhës.

Karakteristikat

Si karakteritika të veçanta të Komisionit duhen përmendur: diferencimi funksional i mirëprofiluar si dhe fakti, që kemi të bëjmë me një burokraci shumëkombëshe, e cila zotëron një sistem tejet të gjerë komisionesh (Komitologji), në kuadër të të cilave zhvillohet një bashkëpunim shumë i ngushtë si me administratat e shteteve anëtare ashtu edhe me shoqatat kombëtare dhe evropiane.

PE në një vështrim

Zgjerimi i kompetencave

Gjithsesi PE dallon dukshëm nga parlamentet kombëtare. Kompetencat dhe roli i PE në Komunitet kanë qenë që prej themelimit të KEQÇ në ndryshim të vazhdueshëm, dhe pikërisht në një shndërrim të tillë, nga i cili ai përfitoi një ndikim në rritje. Etapa të rëndësishme këtu kanë qenë zgjerimi i kompetencave të tij në çështje të buxhetit (1975), realizimi i zgjedhjeve të para të drejtpërdrejta (1979), futja e procedurës së bashkëpunimit (1986) dhe e asaj të bashkëvendosjes (1992) si dhe së fundmi, me anë të traktateve të ndryshimeve në vijim, një zgjerim i konsiderueshëm i fushave, ku gjen zbatim kjo procedurë  bashkëvendosjeje.

Organizimi dhe struktura e PE


Komisionet

PE përbëhet nga Grupe Parlamentare mbikombëtare, sikurse është për shembull Grupi Parlamentar i Partive Popullore të Evropës ose ai i Partive Socialdemokrate të Evropës (SPE).

Jashtëzakonisht të rëndësishme për punën e PE dhe ndikimin e tij janë 20 Komisionet e Përherëshme. Parlamentarët, që angazhohen në komisione të veçanta gjatë mandatit të tyre pesëvjeçar, janë në gjendje të përvetësojnë njohuri substanciale të fushës konkrete. Në këtë mënyrë ata jo vetëm mund të ndjekin në mënyrë intensive aktivitetin e Drejtorive të Përgjithshme të Komisionit dhe të Këshillit të Ministrave sipas fushës përkatëse, por edhe t’i ndikojnë ato – më tepër se sa mund të merret me mend nisur nga kompetencat formale. I rëndësishëm në këtë kontekst është edhe  bashkëpunimi i ngushtë me instancat përkatëse të Komisionit si dhe me shoqatat ndërkombëtare dhe kombëtare.

Karakteristikat

Pra si karakteristikat kryesore të PE mund të përmendim: fjala është  për një parlament shumëkombëtar në ndryshim të përhershëm, i cili dëshmon si linja konflikti ideologjik — për të gjitha fraksionet ndërshtetërore — ashtu edhe linja konflikti kombëtar — referuar origjinës së deputetëve nga vende të veçanta. Sikurse në rastin e organeve tashmë të diskutuara edhe në rastin e Parlamentit vihet re një diferencim shumë i qartë funksional. Këtu duhen nxjerrë në pah më në fund edhe lidhjet jashtëzakonisht të ngushta dhe bashkëpunimi intensiv me Komisionin, shpesh kundër Këshillit të Ministrave.

Vlerësimi

Vlerësimi i PE me bazë krahasimin me parlamentet kombëtare varet nga perspektiva. Nga një këndvështrim statik mund të përcaktohet, që PE vazhdon të mbetet më pak i rëndësishëm se parlamentet e sistemeve kombëtare, por që gjithsesi është shumë më tepër se gjithë çka ndodh në Asambletë Parlamentare apo komitetet e Organizatave Ndërkombëtare. E nëse do të shihnim në mënyrë të veçantë zhvillimin e dy dekadave të fundit, nuk mund të mos vësh re, që rëndësia e tij krahasuar me organet e tjera është rritur jashtëzakonisht shumë: një tregues tjetër i rëndësishëm i "mbikombëtarizimit" të Komunitetit Evropian.

Konkluzioni

Tre institucionet e sipërpërmendura — Komisioni, Këshilli dhe Parlamenti — përbëjnë qendrën vendimmarrëse të Sistemit Komunitar. Ky trekëndësh shoqërohet nga organe të tjera tejet të rëndësishme, rreth të cilave do të flasim në faqen e ardhshme: Gjykata Evropiane dhe Këshilli Evropian.