Institucionet e BE në një vështrim

Detyrat e Komisionit në një vështrim

Përbërja

Ai përbëhet aktualisht (nëntor 2005) nga 25 anëtarë, të cilët propozohen nga qeveritë e shteteve anëtare dhe emërohen me një mandat pesëvjeçar, për të cilin ndërkohë nevojitet edhe miratimi i Parlamentit Evropian. Komisionerët nuk duhet të veprojnë për llogari të vendit të tyre të origjinës, por duhet të angazhohen në pavarësi të plotë për interesin e Komunitetit. Ata mbështeten nga rreth 20.000 nëpunës – diçka më pak se ndonjë qyteti i madh – organizuar në 26 të ashtuquajtura Drejtori të Përgjithshme (për shembull për transportin, bujqësinë, marrëdhëniet me jashtë, politikën rajonale etj) dhe nëntë struktura shërbimi, të cilat gjithashtu janë ndarë në drejtoritë dhe referatet përkatëse.

Detyrat e Komisionit

Detyrat qendrore të Komisionit mund të përshkruhen me katër fjalë kyçe.
 

Propozime për zhvillimin e politikës komunitare

E drejta për iniciativë: Çdo vendim i Këshillit duhet të paraprihet nga një propozim i Komisionit. Ai, si një motor i integrimit, duhet të përpunojë propozime për zhvillimin e politikës komunitare. E drejta për të përcaktuar rendin e ditës, për të bërë propozime në një moment të caktuar si dhe për të lidhur iniciativat me njëra-tjetrën, i lejon Komisionit të ushtrojë një ndikim të konsiderueshëm në procedurat ligjvënëse.
 

Mbrojtës i marrëveshjeve

Mbrojtës i marrëveshjeve: Komisioni mbikqyr zbatimin e dispozitave të marrëveshjeve dhe të vendimeve të marra nga organet e Komunitetit Evropian dhe, në rast se konstaton shkelje të tyre, mund të kërkojë ndërmjetësinë e Gjykatës Evropiane.
 

Organ Ekzekutiv

Organ ekzekutiv për zbatimin e politikës komunitare: këtu përfshihet administrimi i financave publike si dhe zbatimi i politikave të Komunitetit Evropian. Kjo, natyrisht, nuk do të thotë, që vetë Komisioni do të marrë përsipër zbatimin konkret në shtetet anëtare të urdhëresave dhe direktivave të panumërta. Ai nuk do të kishte qenë absolutisht në gjendje për ta bërë këtë, qoftë edhe vetëm duke u nisur nga  struktura e personelit të tij. Kjo është detyrë e administratës së shteteve anëtare apo edhe e njësive të tyre rajonale. Ndërsa detyra kryesore e Komisionit qëndron në mbikqyrjen dhe kontrollin e zbatimit të këtyre rregullave nga shtetet anëtare.
 

Përfaqësim i jashtëm

Përfaqësim i jashtëm: Komisioni duhet të përfaqësojë Komunitetin për shembull në seancat e GATT/WTO dhe përballë Organizatave Ndërkombëtare; kjo realizohet pjesërisht së bashku me shtetet anëtare dhe/ose me Presidencën e radhës.
 

Karakteristikat e Komisionit

Si karakteritika të veçanta të Komisionit duhen përmendur: diferencimi funksional i mirëprofiluar si dhe fakti, që kemi të bëjmë me një burokraci shumëkombëshe, e cila zotëron një sistem tejet të gjerë komisionesh (Komitologji), në kuadër të të cilave zhvillohet një bashkëpunim shumë i ngushtë si me administratat e shteteve anëtare ashtu edhe me shoqatat kombëtare dhe evropiane.

PE në një vështrim

Në rastin e Parlamentit Evropian (PE) kemi të bëjmë me organin e parë në nivel mbikombëtar, i cili mbart një cilësim të njohur tashmë nga sistemet politike kombëtare. Edhe këtu do të ishte me vlerë t’i hidhnim një sy diagramës së mëposhtme.

Zhvillimi i kompetencave të PE

Gjithsesi PE dallon dukshëm nga parlamentet kombëtare. Kompetencat dhe roli i PE në Komunitet kanë qenë që prej themelimit të KEQÇ në ndryshim të vazhdueshëm, dhe pikërisht në një ndryshim të tillë, nga i cili  përfitoi një ndikim në rritje. Etapa të rëndësishme këtu kanë qenë zgjerimi i kompetencave të tij në çështje të buxhetit (1975), realizimi i zgjedhjeve të para të drejtpërdrejta (1979), futja e procedurës së bashkëpunimit (1986) dhe e asaj të bashkëvendosjes (1992) si dhe së fundmi, me anë të Marrëveshjes së Amsterdamit, një zgjerim i konsiderueshëm i fushave, ku gjen zbatim kjo procedurë  bashkëvendosjeje.

Më pas, me hyrjen në fuqi të Traktatit të Nisës pati edhe ndryshime të tjera. Roli i PE si bashkëligjvënës – së bashku më Këshillin e Ministrave – pësoi një zgjerim dhe konsolidim të mëtejshëm.
 

Organizimi dhe struktura e PE

Në lidhje me strukturën dhe organizimin e PE informon në mënyrë përmbledhëse diagrama e mëposhtme, e cila lejon gjithashtu të shquhen edhe ndryshimet më të rëndësishme krahasuar me parlamentet kombëtare.

Ajo tregon, se si PE përbëhet nga fraksione ndërshtetërore, si për shembull Fraksioni i Partisë Popullore Evropiane dhe Demokratëve Evropianë (PPE-DE), i cili momentalisht përfaqëson fraksionin më të fortë me 279 deputetë, apo Fraksioni i Partive Socialdemokrate të Evropës (PSE) me 199 deputetë. Krahas kësaj Ju mund të shihni edhe numrin e deputetëve, që vijnë nga secili prej vendeve.
 

Komisionet e PE

Jashtëzakonisht të rëndësishme për punën e PE dhe ndikimin e tij janë 20 Komisionet e Përherëshme (krahaso tabelën në diagramën poshtë). Parlamentarët, që angazhohen në komisione të veçanta gjatë mandatit të tyre pesëvjeçar, janë në gjendje të përvetësojnë njohuri substanciale të fushës konkrete. Në këtë mënyrë ata jo vetëm mund të ndjekin në mënyrë intensive aktivitetin e Drejtorive të Përgjithshme të Komisionit dhe të Këshillit të Ministrave sipas fushës përkatëse, por edhe t’i ndikojnë ato – më tepër se sa mund të merret me mend nisur nga kompetencat formale. I rëndësishëm në këtë kontekst është edhe  bashkëpunimi i ngushtë me instancat përkatëse të Komisionit si dhe me shoqatat ndërkombëtare dhe kombëtare.


 

Karakteristikat e PE

Pra si karakteristikat kryesore të PE mund të përmendim: është fjala për një parlament shumëkombëtar në ndryshim të përhershëm, i cili dëshmon si linja konflikti ideologjik — për të gjitha fraksionet ndërshtetërore — ashtu edhe linja konflikti kombëtar — referuar origjinës së deputetëve nga vende të veçanta. Sikurse në rastin e organeve tashmë të diskutuara edhe në rastin e Parlamentit vihet re një diferencim shumë i qartë funksional. Këtu duhen nxjerrë në pah më në fund edhe lidhjet jashtëzakonisht të ngushta dhe bashkëpunimi intensiv me Komisionin, shpesh kundër Këshillit të Ministrave.
 

Vlerësimi

Një vlerësim i PE me bazë krahasimin me parlamentet kombëtare varet nga perspektiva. Nga një këndvështrim statik mund të përcaktohet, që PE vazhdon të mbetet më pak i rëndësishëm se parlamentet e sistemeve kombëtare, por që gjithsesi është shumë më tepër se gjithë çka ndodh në Asambletë Parlamentare apo komitetet e Organizatave Ndërkombëtare. E nëse do të shihnim në mënyrë të veçantë zhvillimin e dy dekadave të fundit, nuk mund të mos vësh re, që rëndësia e tij krahasuar me organet e tjera është rritur jashtëzakonisht shumë: një tregues tjetër i rëndësishëm i "mbikombëtarizimit" të Komunitetit Evropian.
 

Rezultati

Tre institucionet e sipërpërmendura — Komisioni, Këshilli dhe Parlamenti — përbëjnë Qendrën vendimmarrëse të Sistemit Komunitar. Ky trekëndësh shoqërohet nga organe të tjera tejet të rëndësishme, rreth të cilave do të flasim në faqen e ardhshme: Gjykata Evropiane dhe Këshilli Evropian.