Bashkimi Evropian

Dalja nga kriza

Në nisje të Presidencës Gjermane, fillimi i vitit 2007, Kancelarja Federale e Gjermanisë Angela Merkel bëri një përpjekje për të nxjerrë BE nga kriza. Ajo e deklaroi të mbyllur fazën e post-analizës. Me rastin e përvjetorit të 50-të nënshtrimit të Traktateve të Romës drejtuesit e shteteve dhe të qeverive vendosën, që deri në vitin 2009 të përmbyllnin një marrëveshje tjetër.

Traktati i Lisbonës

Edhe njëherë u zhvilluan bisedime të ashpra, por gjithsesi në qershor të vitit 2007 u ra dakord për linjat e përgjithshme të marrëveshjes. U thirr një konferencë qeveritare, së cilës iu dha një mandat i ngushtë. Pas një kohe relativisht të gjatë bisedimesh konferenca paraqiti një tekst-marrëveshje në tetor 2007. Dhe Marrëveshja e re u nënshkrua gjatë një seance speciale të Këshillit në Lisbonë në dhjetor 2007.

Referendum refuzues në Irlandë

Përpara se të hynte në fuqi, kjo marrëveshje duhej të ratifikohej nga të gjitha 27 shtetet anëtare (dhe Parlamenti Evropian). Sikurse edhe gjatë reformave të deritanishme, edhe në Traktatin e Lisbonës u shfaqën probleme. Pasi e kishin ratifikuar 18 shtete, irlandezët e refuzuan traktatin me anë të një referendumi (53,4%: Jo!, 46,6%: Po!; pjesëmarrja: 53,1%). Në këtë mënyrë kjo marrëveshje nuk mund të hyjë më në fuqi në kohën e duhur përpara zgjdhjeve të ardhshme për në Parlamentin Evropian të vitit 2009.

Përmbajtja e Traktatit

Cilat ishin përcaktimet e kësaj marrëveshjeje të re? Këtu duhet thënë fillimisht, që shumë përcaktime të Kushtetutës së refuzuar i rigjejmë në këtë Traktat. Ndryshimet më të rëndësishme në një vështrim:

Ndryshime të rëndësishme

Presidenti i Këshillit: Në Këshillin e Evropës kryesinë në të ardhmen duhet ta marrë një president i Këshillit. Ai do të zgjidhet për një periudhë dy vjet e gjysmë me një shumicë prej 2/3 të Këshillit të Evropës dhe do të drejtojë aktivitetin e këtij të fundit. Në këtë mënyrë bie poshtë rotacioni i kryetarëve çdo gjashtë muaj. Në Këshillin e BE (Këshillin e Mnistrave) do të vazhdojë të mbetet një ekip kryesues prej tre vendesh anëtare për një periudhë prej 18 muajsh.

Përfaqësues i lartë për politikën e jashtme dhe atë të sigurisë: Ky post i ri në Kushtetutë ishte cilësuar si Ministër i Jashtëm. Duke marrë në konsideratë disa vende anëtare tanimë u quajt me një emër tjetër. Ai ësht ënë të njëjtën kohë zv.President i komisionit Evropian dhe drejton këshillin e ministrave të jashtëm. Prej tij do të varet një shërbim diplomatik i BE. Posti i ri zëvendëson dy poste të deritanishme: Përfaqësuesin e Lartë për Politikën e Jashtme dhe të Sigurisë (Javier Solana) dhe Komisionerit për Marrëdhëniet me Jashtë.

Komisioni: Numri i komisionerëve të BE në vitin 2014 do të reduktohet nga 27 në dy të tretat e vendeve anëtare, pra 18 në rastin e BE-27. Sistemi i ri do të thotë që një vend anëtar në 5 vjet të një periudhe 15 vjeçare (3 mandate) nuk do të ketë komisioner të vetin në Bruksel.

Vendime mbi bazë shumice në Këshill: Që prej vitit 2014 (me një periudhë tranzicioni deri në vitin 2017) vendimet do të merren me shumicë të dyfishtë. Për një vendim me shumicë të cilësuar në Këshillin e BE do të duhen 55% të shteteve anëtare, që njëkohësisht duhet të përfaqësojnë 65% të popullsisë së përgjithshme.

Procedurat e bashkëvendosjes: Procedurat e bashkëvendosjes do të jenë më të zakonshmet në rastin e ligjvënies së BE. Këtu Parlamenti Evopian ka të njëjtën të drejtë vendosjeje sikurse Këshilli i BE. Pra konsolidohet Parlamenti, numri i deputetëve kufizohet në 750.

Parlamentet kombëtare: Përmirësohet e drejta për tu shprehur e paprlamenteve kombëtare në procesin e ligjvënies evropiane. Ato duhet të informohen në kohë lidhur me proceset ligjvënëse, e më pas mund të pozicionohen në lidhje me to. Nëse një shumicë e parlamenteve kombëtare shprehet kundër një procesi të caktuar, ky kthehet mbrapsht nga Komisioni Evropian.

Shpërndarja e kompetencave: Ndarja e kompetencave mes BE dhe vendeve anëtare rregullohet më qartë. Për herë të parë në historinë e BE ka një listë të saktë me ndarjen e kompetencave.

Sektorët e politikës: Bashkëpunimi në luftën kundër terrorizmit dhe krimit si dhe në fushën e politikave të energjisë do të përforcohet. Krahas kësaj ka përcaktime të reja në fushëne mbrojtjes së klimës. Kollona e Tretë e deritanishme shpërbëhet duke kaluar në kollonën e parë  të deritanishme atë të Komunitetit Evropian.

Fleksibilitet: Mundësitë për një bashkëpunim të përforcuar të një grupi shtetesh anëtare, që dëshirojnë të bashkëpunojnë më ngushtë me njëri-tjetrin në fusha të caktuara, do të lehtësohet.

Karta e të Drejtave Themelore: Karta e të Drejtave Themelore do të jetë e vlefshme për të gjitha shtetet anëtare përveç Britanisë së Madhe dhe Polonisë.

Kërkesat e qytetarëve: Ky instrument i ri duhet të përmirësojë ndjenjën e përgjegjësisë dhe të reagimit nga ana e BE. Një milion qytetarë të BE mund të kërkojnë që Këshilli dhe Parlamenti të merren me një projekt të caktuar.

Dalja: Për herë të parë që prej themelimit të Komunitetit Evropian/BE përcaktohet në mënyrë kontraktore mundësia e shkëputjes nga BE.

Simbolet: Duke marrë në konsideratë ndjeshmëritë kombëtare dhe shqetësimet në disa vende për një "shtet evropian të madh" në Traktatin e Lisbonës - ndryshe nga Kushtetuta - nuk përmenden simbolet evropiane.

Kushtetutë "nga dritarja"

Edhe vetëm një krahasim sipërfaqësor me Kushtetutën tregon, që kjo marrëveshje e re reformash aplikon risitë e atjeshme duke i futur ato tanimë "nga dritarja". Se sa të suksesshme do të jenë këto elemente të reja në realitetin politik, këtë duhet ta tregojë zhvillimi i mëtejshëm i BE. Veçanërisht interesante do të jetë të vëzhgohet, se si do të performojnë postet e sapokrijuara të Presidentit dhe të "Ministrit të Jashtëm" në ndërveprimin mes tyre. E njëjta gjë vlen edhe për instrumentin e ri të kërkesave të qytetarëve apo rolin e parlamenteve kombëtare.

Këtu kemi përfunduar kalimin tonë përmes historisë së deritanishme të Integrimit Evropian. Është koha pra për të bërë bilancin e njohurive kryesore ...
 

... shko më tej te Bilanci i zhvillimit të BE ...