Temat e Konferencës Qeveritare 2000

Vendimi për thirrjen e një konference qeveritare u mor në fillim të qershorit 1999, pra vetëm një muaj pas hyrjes në fuqi të Traktatit të Amsterdamit, me rastin e mbledhjes së Këshillit Evropian në Köln. Kjo do të thotë që dinamika e zhvillimit u forcua sërish. Konferenca duhej të zhvillohej, sipas vullnetit të lajmëruar të kryetarëve të shteteve dhe qeverive, në vitin 2000 si dhe të trajtonte ato çështje, që nuk ishin mundur të zgjidheshin në Amsterdam; më hollësisht:

• Madhësia dhe përbërja e Komisionit;
• Shpërndarja e votave në Këshill;
• Zgjerimi i mundshëm i vendimmarrjes me shumicë të kualifikuar, dhe në mbyllje
• çështje të tjera në lidhje me ato ndryshime traktati, që do të rezultonin nga të ashtuquajturit „left-overs“ ose nga zbatimi i Traktatit të Amsterdamit.
• Këtyre temave nga mesi i vitit iu shtua edhe tematika e një bashkëpunimi më të fuqishëm, pra mundësitë për një integrim të shkallëzuar.

Konteksti i Konferencës Qeveritare

Përcaktimiet e Traktatit të Nisës

Përbërja e Komisionit

Shpërndarja e votave në Këshill dhe shumica e kualifikuar

Në lidhje me dy çështjet e tjera, shumë të lidhura me njëra tjetrën, pikërisht me shpërndarjen e votave në Këshill dhe zgjerimin e vendimmarrjes me shumicë të kualifikuar, Traktati parashikon, që në plot 30 dispozita të Traktatit parimi i unanimitetit të zëvendësohet me marrjen e një vendimi me shumicë të kualifikuar, ku mbeten jashtë gjithsesi disa fusha me rëndësi qendrore.

Më tej, duke nisur nga data 22.11.2004, dita kur filloi funksionin e tij Komisioni Barroso (shih Etapën 7) në Këshill do të bëhet një shpërndarje e re votash. Shumica e kualifikuar vlen si e arritur, kur

• vendimi merr një numër të caktuar votash, i cili duhet verifikuar dhe përshtatur pas çdo anëtarësimi të ri,
• shumica e shteteve anëtare jep miratimin e vet në lidhje me vendimin, dhe
• kjo shumicë përbën të paktën 62% të të gjithë popullsisë së Bashkimit Evropian (verifikohet me kërkesë të një shteti anëtar).

[Kreu i faqes]

Left-overs nga Traktati i Amsterdamit

Për Parlamentin Evropian Traktati i Nisës përcaktonte një ndarje të re të vendeve, e cila nga njëra anë zbut të paktën relativisht pabarazpeshat në përfaqësimin e deputetëve nga vende të veçanta, dhe, nga ana tjetër, duke marrë në konsideratë aftësinë operative të Parlamentit, kufizon numrin e deputetëve në një shifër prej jo më shumë se 732.


 

Bashkëpunim i përforcuar

Le të vijmë në pikën e fundit të të pesë pikave qendrore të Traktatit të Nisës, në të ashtuquajturin bashkëpunim i konsoliduar. Rezultatet në këtë aspekt mund të përmblidhen si më poshtë. Në fakt pengesat për një bashkëpunim të konsoliduar në të ardhmen do të jenë më të pakta, gjë që padyshim do të kontribuojë në rrezimin e bllokadave ekzistuese në sektorë të caktuar. Por ajo, që nuk do të jetë e mundur, është shfrytëzimi i këtij bashkëpunimi si instrument i procesit të thellimit për të përftuar në këtë bashkëpunim fusha politike të reja. Por për këtë, kufizimet, të cilave duhet t’u nënshtrohen ato, janë në të treja kolonat tejet të paepshme.
 

Vlerësim i Traktatit të Nisës

Kaq në lidhje me risitë e Nisës. Por si do të mund të kategorizoheshin dhe vlerësoheshin rezultatet e Nisës brenda kuadrit të zhvillimit të BE-së, sikurse e kemi analizuar deri më tani? Këtu duhet dalë në përfundimin, që është arritur vetëm në mënyrë sipërfaqësore dhe formale të krijohen kushtet paraprake për fillimin e një procesi zgjerimi. Nëse do të shihej më nga afër, me Nisën dhe përmes saj e ardhmja e Bashkimit Evropian më tepër u rëndua.

[Kreu i faqes]

Hipotekë strukturore: rëndohen vendimet me shumicë të kualifikuar

Kjo ka të bëjë fillimisht me faktin, që linjat e konfliktit mes shteteve anëtare nuk kishin dalë asnjëherë në pah aq qartë sa në këtë periudhë dhe që në lidhje me „interesat kombëtare“ u negociua në një mënyrë të tillë, e cila gjithashtu është pa precedent. Kjo ka së pari efektet e veta të konsiderueshme në „klimën“ që zotëron, por duket shumë qartë edhe në rezultatet e Nisës, të cilat e rëndojnë BE-në në të ardhmen më një hipotekë strukturore. Mendoni për shembull për vendimet në lidhje me Komisionin, të cilat kanë mbetur dukshëm pas rregullave të caktuara nga Amsterdami, apo për vështirësimin e vendimmarrjes me shumicë të kualifikuar.
 

Mungesë kushtesh për zgjerimin

Kjo do të thotë gjithashtu - dhe ky është gjykimi, sipas mendimit tim i drejtë, i pjesës më të madhe të vëzhguesve - që nuk u krijuan aspak kushte të mjaftueshme proceduriale dhe institucionale për zgjerimin e afërt.
 

Zgjerohet pushteti pengues i shteteve anëtare

Në tërësi përshtypja, që duhet krijuar është, që Nisa nuk u shfrytëzua për të përmirësuar aftësinë vepruese dhe vendimmarrëse të BE-së, por për të zgjeruar „pushtetin pengues“ të disa shtetev të caktuara anëtare. Një konstatim ky padyshim tejet i rëndësishëm edhe për çështjen e ngritur prej nesh në lidhje me faktorët përcaktues dhe modelet e zhvillimit të procesit të integrimit.
 

Pasoja: Përpjekje tjetër për zgjidhjen e problemeve të zgjerimit

Këto deficite ishin kaq të dukshme, saqë praktikisht menjëherë pas Nisës u mor vendimi për të ndërmarrë një përpjekje tjetër për të zgjidhur problemet urgjente ende përpara një zgjerimi potencial me vende të Evropës Qendrore dhe Lindore. Më shumë në lidhje me këtë do të lexoni në analizën vijuese të etapës 7.