Procesi i integrimit 1951-2005 në një vështrim - linjat e zhvillimit dhe çështje kryesore

Në këtë mënyrë kemi mbërritur në vështrimin e shkurtër e të përgjithshëm, njoftuar më sipër, në rreth 60 vjet proces integrimi, duke nisur nga KEQÇ 1951 deri në referendumet e dështuara në Francë dhe Hollandë në vitin 2005. Diagramat janë menduar t'Ju tregojnë atë çka Ju pret, dhe që në të njëjtën kohë do të na udhëheqë si një fill i kuq përmes kurseve bazë 2 dhe 3.


Ne duam të mbajmë parasysh para së gjithash dy aspekte, pikërisht zhvillimin e bazave kontraktuese, të cilat kanë përbërë bazën për një zgjerim të qëndrueshëm të fushave të detyrave të Bashkimit Evropian. Këtu është fjala për pyetjen  „Si u arrit deri këtu?“. Sepse, që shtetet kombëtare nuk i dorëzojnë me shumë kënaqësi kompetencat e tyre, këtë e dimë të gjithë ne. Dhe edhe në lidhje me rritjen e numrit të anëtarëve do të na duhet të sqarojmë - para së gjithash në Kursin bazë 5 - se cilat janë motivet nga njëra anë për Bashkimin Evropian, nga ana tjetër për shtetet kandidate, për të cilat merrej vendimi i anëtarësimit në BE.

Diagrama e parë, e cila mbulon periudhën nga themelimi i KEQÇ 1951 deri në Traktatin e Amsterdamit 1999, tregon që deri në ndryshimet vendimtare është dashur gjithmonë një kohë relativisht e gjatë. Kështu për shembull prej themelimit të KEE deri në revizionin e parë të rëndësishëm të marrëveshjes, Dokumentin e Njësimit Evropian në vitin 1987, u deshën pothuaj 20 vjet. Por me fillimin e viteve '90 u duk se ritmet u përshpejtuan.

Pas hyrjes në fuqi të Traktatit të Nisës në vitin, pak kohë pas kësaj ishte bërë gati projekti i Konventës Evropian, i cili parashihte një ndryshim tjetër rrënjësor. Zhvillimi shënoi pra edhe njëherë rritje në dinamikën e tij. Po në këtë periudhë gjejmë edhe shkëputjen tejet simbolike të monedhave kombëtare dhe zëvendësimin e tyre me anë të euros në 12 shtetet pjesëmarrëse si dhe vendimin me rëndësi parimore për anëtarësimin e 10 vendeve të tjera në 1 maj të vitit 2004.


Diagrama e tretë na çon në vitin 2004. Në këtë periudhë shënohet edhe anëtarësimi i 10 vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore si dhe i Maltës dhe Qipros, anëtarësim ky që ndryshoi në një masë të rëndë BE-në dhe do të vazhdojë ende ta ndryshojë. Ky është gjithsesi një aspekt, i cili do të trajtohet hollësisht si në fund të Kursit bazë 3 ashtu edhe në Kursin bazë 5.



Sikurse mund të shihet nga ilustrimi në qershor 2004 u zhvilluan për herë të parë zgjedhjet direkte për Parlamentin Evropian me pjesëmarrjen edhe të 10 vendeve të anëtarësuara rishtazi, dhe pak kohë pas këtyre zgjedhjeve negociatat për anëtarësim me Bullgarinë u mbyllën plotësisht ndërsa me Rumaninë pothuajse plotësisht. Krahas kësaj BE vendosi që në vitin 2005 të nisë negociatat  për anëtarësim me Kroacinë dhe Turqinë.

Tetori ishte muaji i nënshkrimit ceremonial të Kushtetutës së re ne qytetin historik të Romës, ku tashmë në vitin 1957 ishte nënshkruar Marrëveshja për Komunitetin Evropian për Ekonominë. Tanimë duhej që Kushtetuta të gjente miratimin nga Parlamenti ose/dhe nga populli nëpërmjet një referendumi, duke mos patur kështu përpara asnjë pengesë veçanërisht të lartë për të kapërcyer.

Më pas në nëntor filloi zyrtarisht detyrën e tij Komisioni nën drejtimin e Barroso dhe - lidhur ngushtë me këtë - hynë në fuqi edhe ndryshimet institucionale të Traktatit të Nisës, ku parashikohet edhe një reduktim i Komisionit dhe një një shpërndarje e re e votave në Këshill.

Në tërësi të lind kështu përshtypja e një dinamike tejet të madhe në procesin e integrimit evropian, para së gjithash, kur bëhet krahasimi me zhvillimin e dy dekadave të para, ku nga një ndryshim marrëveshjeje në tjetrën duhej të kalonin plot 20 vjet!

Por kjo situatë ndryshon sa hap e mbyll sytë me vitin 2005, i cili ka qenë i karakterizuar nga dy zhvillime të lidhura ngushtë me njëri-tjetrin: fillimisht dështimi i përkohshëm i procesit të Kushtetutës përmes Jo!-së ës Francës dhe Hollandës në lidhje me miratimin e Kushtetutës. E gjithë kjo çoi në një krizë, në një status-quo të përkohshëm. Konkretisht kjo do të thotë që BE tanimë, deri në një vendim të dytë, duhet të vazhdojë të jetojë me një kuadër institucional - dispozitat e Traktatit të Nisës -, i cili është i pamjaftueshëm për një union prej 25 dhe së shpejti prej 27 shtetesh. Se çfarë do të thotë kjo, këtë e treguan më së miri bisedimet aq të rëndësishme mbi financat për periudhën 2007-2013 në mes të vitit 2005, gjatë të cilave nuk u mund të arrihej në një emërues të përbashkët.


Por që prej referendumeve të dështuara është rritur qartë skepticizmi përkundrejt vijimit të procesit të zgjerimit. Paralajmërimet e BE-së drejtuar Bullagrisë dhe Rumanisë, sipas të cilave anëtarësimi i tyre mund të vonojë, u shumuan gjithnjë e më tepër. Vetë nisja e planifikuar për në tetor e bisedimeve me Turqinë ka qenë në diskutim deri në momentin e fundit për shkak të konflikteve brenda BE-së, por në fund mundi të arrihej - së bashku me fillimin e bisedimeve me Kroacinë.

BE gjendet pra sikurse duket sërish në një fazë krize. Në këto kushte bëhet edhe më e rëndësishme pyetja se si është përballur ai me krizat e mëparshme. Pasi një analizë e këtyre krizave do të mund të na jepte informacione në lidhje me zhvillimin e mëtejshëm të mundshëm, parë kjo në kuadrin e varësive të shpjeguara në   fillim të Kursit bazë 2.

[Autor: Prof. Dr. Wolfgang Schumann]

... shko më tej te Etapa 1: Nga fundi i Luftës së Dytë Botërore deri në Komunitetin për Qymyr dhe Çelik ...

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitë  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat