Në paragjykimet më të shpeshta rreth BE bën pjesë edhe vlerësimi, sipas të cilit burokratë të huaj të Brukselit të largët – pa njohur fare rrethanat dhe kushtet e përgjithshme në shtetet anëtare, pra edhe pa marrë në konsideratë problemet dhe nevojat e qytetarëve të tyre – marrin vendime, që ndikojnë rëndë në jetën e tyre të përditshme. Një analizë e fakteve mbi bazën e modelit tonë disanivelesh, duke marrë Gjermaninë si shembull, tregon se sa nuk korespondon me realitetin ky (para)gjykim.

Grafiku 7: Përfaqësues të qeverive kombëtare si pjesë e institucioneve të BE




Ky gjykim është i gabuar për arsye se përfaqësuesit e shteteve anëtare formojnë një pjesë përbërëse integrale të institucioneve qendrore të BE, sikurse janë para së gjithash Këshilli i Ministrave dhe Këshilli i Evropës. Krahas kësaj Këshilli Evropian emëron Kryetarin e Komisionit Evropian, i cili nga ana e tij zgjidhet nga Parlamenti Evropian.

Ajo që mund të shihni këtu, përfaqëson vetëm majën e ajsbergut. Veç kësaj shtetet anëtare marrin pjesë drejtpërsëdrejti në vendimmarrjen e BE edhe në nivel administrativ me nëpunësit e tyre në të gjithë sektorët në kuadër të qindra komisioneve të Këshillit dhe Komisionit, duke patur kështu mundësi që të sjellin  këtu idetë e tyre – pra edhe interesat e qytetareve dhe qytetarëve të tyre.

Por pjesëmarrja në vendimmarrjen e BE nuk mbetet e kufizuar vetëm në aktorët shtetërorë të shteteve anëtare. Faktorët kombëtarë, joshtetërorë luajnë një rol  po aq të rëndësishëm. Edhe pse këta të fundit nuk mund t'i nxjerrin vetë ligjet e BE, ata janë gjithsesi në gjendje të ndikojnë në një masë të konsiderueshme në përmbajtjet e tyre. Le të shohim për këtë një grafik tjetër.

Grafiku 8: Aktorët kombëtarë joshtetërorë në procesin e vendimmarrjes




Përsa u përket qytetareve dhe qytetarëve të BE, pjesëmarrja e tyre realizohet në momentin kur ata zgjedhin deputetët për në Parlamentin Evropian (1), një institucion, që ushtron një ndikim të madh. Krahas kësaj ata kanë edhe mundësinë t'i drejtohen Gjykatës Evropiane (2) – zakonisht nëpërmjet angazhimit të një gjykate kombëtare -  vendimet e së cilës, në të shkuarën,  e kanë ndikuar dhe ndryshuar në një masë vendimtare sistemin e BE, madje në disa raste kundër vullnetit të shteteve anëtare.

E së fundmi shumë qytetarë bëjnë pjesë edhe në shoqata (kombëtare) (3), të cilat nga ana e tyre ndikojnë në mënyrë shumë aktive në proceset e  vendimmarrjes së BE. Ato përcjellin idetë dhe dëshirat drejtpërsëdrejti në Parlamentin Evropian (A) dhe në Komision (B), e krahas kësaj zotërojnë kanale të rëndësishme ndikimi përmes anëtarësisë së tyre në shoqatat përkatëse të BE (C), të cilat gjithashtu u drejtohen zyrave përkatëse në Komision (D).

Në këtë kontekst vini re Ju lutem edhe shigjetat dyshe në grafik, të cilat kërkojnë të thonë, që këtu sigurisht nuk bëhet fjalë për rrugë me një kalim (Lobbying i Komisionit përmes shoqatave), por përkundrazi, Komisioni është i varur edhe nga informacionet, përvoja dhe në disa raste edhe nga angazhimi i grupeve të ndryshme të interesit për vënien në zbatim të rregulloreve dhe veçanërisht udhëzimeve.

Veç kësaj për shoqatat kombëtare ekziston mundësia që të marrin ndikim të drejtpërdrejtë mbi përfaqësuesit e qeverive të veta kombëtare (dalluar në grafik me ngjyrë të kuqe), të cilat pastaj përmes anëtarësimit të tyre në institucionet e BE mund të çojnë më tej argumentet dhe dëshirat përkatëse. Një strategji që premton sukses të veçantë sidomos, nëse vendoset në mënyrë unanime, pra me fjalë të tjera kur secila prej 27 qeverive ka de facto në dispozicion të drejtën e vetos.

Le të përmbledhim shkurt: Në Kursin bazë 2 kemi dashur t'Ju tregojmë se çfarë është BE dhe se si mund ta kuptojmë atë. Ju keni mundur të shikoni që vështirësitë e shumta që hasen në lidhje me këtë, kanë për shkak faktin që BE është një sistem i llojit të ri, e megjithatë përpiqemi ta shpjegojmë me modelet e derimëtanishme.

Për këtë arsye Ju paraqitëm një model të ri (disanivelesh), i cili, sipas bindjes sonë të palëkundur, në bazë të së cilës janë shumë vite përvojë në mësimdhënien akademike dhe në arsimimin e të rriturve, mund të ndihmojë për të kuptuar më mirë objektin BE në të gjithë kompleksitetin e vet dhe për të gjykuar në mënyrë të përshtatshme lidhur me të – sikurse u përpoqëm të tregonim me shembullin e burokratëve të largët e të huaj të Brukselit.

Tanimë është një para së gjithash pyetje që kërkon përgjigje: Si u arrit të mbërrihej në krijimin – dhe në zhvillimin e mëtejshëm – të një sistemi disanivelesh? Përse shtetet anëtare kanë vazhduar t'i kalojnë BE kompetenca nga të tyret, edhe pse shumë qeveri ankohen vazhdimisht në lidhje me përzierjen e  herpas'hershme të BE në çështjet e tyre? Me fjalë të tjera: Cilat ishin dhe vazhdojnë të jenë forcat lëvizëse të këtij procesi integrimi? Kësaj pyetje duam t'i përkushtohemi në Kursin Bazë vijues.