Në datën 23 korrik 1952 hyri në fuqi Traktati i Parisit, me anë të të cilit u themelua Komuniteti Evropian për Qymyrin dhe Çelikun (KEQÇ). Ky traktat mes gjashtë shtetesh kombëtare (vendeve të Benelux-it, Republikës Federale të Gjermanisë, Francës dhe Italisë) mundësoi krijimin e një tregu të përbashkët për qymyrin dhe çelikun (informacione të mëtejshme te Kursi Bazë 3, Etapa 1). Por a bëhej fjalë këtu për një organizatë tjetër ndërkombëtare si kuadër të bashkëpunimit të disa shteteve kombëtare në një fushë të caktuar?

Aspak, KEQÇ ishte diçka e re. Jo vetëm sepse mundësoi një treg të përbashkët, pra më shumë se një zonë e tregtisë së lirë, në një sektor me rëndësi të jashtëzakonshme për kohën, por para së gjithash sepse shtetet pjesmarrëse në këtë mënyrë u kishin kaluar një pjesë të konsiderueshme të sovranitetit të tyre në këtë sektor institucioneve të sapokrijuara mbikombëtare.  Grafiku i mëposhtëm, i cili bazohet në modelin tonë të përdorur deri më tani, e bën veçanërisht të qartë këtë.

Grafiku 3: KEQÇ si organizatë mbikombëtare




Prej grafikut rezulton, se me themelimin e KEQÇ sistemet politike të shteteve pjesëmarrëse e humbën të drejtën e tyre, deri më atëherë ekskluzive, për të vendosur rregulla drejtpërsëdrejti të detyrueshme për qytetarët dhe qytetaret e tyre - gjithsesi fillimisht vetëm për një sektor: qymyrin dhe çelikun. Kjo strukturë ka dallime thelbësore në krahasim me ndikimin shumë të kufizuar të organizatave ndërkombëtare, si p.sh. ajo e Këshillit të Evropës, paraqitur në anën e djathtë.

Megjithëse edhe kjo organizatë ka struktura institucionale, që mendohet të lehtësojnë bashkëpunimin e shteteve anëtare me njëri-tjetrin (Committee of Ministers, Parliamentary Assembly etj.), ajo nuk ka asnjë lloj kompetence për të marrë vendime, që do të ishin direkt të detyrueshme për shtetet pjesëmarrëse apo deri edhe qytetarët dhe qytetaret e tyre. Ndaj KEQÇ e quajmë organizatë mbikombëtare, kurse Këshillin e Evropës organizatë ndërkombëtare.

Ndërsa në fillim kjo situatë e pazakontë qëndroi e kufizuar vetëm në një sektor, kjo gjë ndryshoi në mënyrë rrënjësore në dekadat pasuese, dhe grafiku ynë sot merr këtë pamje:

Grafiku 4: BE sot




Në këtë kontekst lindin një sërë problemesh dhe çështjesh teoriko-analitike por edhe të karakterit praktik. Le të fillojmë me dimensionin e parë teoriko-analitik. Fillimisht duhet të bëhet e qartë që analiza e proceseve politike apo e vetë politikës në njërin prej shteteve anëtare pa marrë në konsideratë BE pothuaj nuk është më logjikisht e mundshme. Shumë raporte varësie do të ishin për ne thjesht të pakuptueshme dhe do të na shpinin drejt konkluzioneve të gabuara, për shembull në lidhje me hapësirat e veprimit të qeverive.

Por edhe e anasjellta është e vërtetë. Nëse do të përqendroheshim vetëm te "Brukseli", pra te institucionet e BE, do të linim pas dore faktin që të paktën disa prej këtyre organizatave, sikurse janë para së gjithash Këshilli i Ministrave dhe Këshilli Evropian, përbëhen nga përfaqësues të shteteve anëtare, performanca e të cilëve përcaktohet në një masë jashtëzakonisht të madhe nga kuadri përkatës kombëtar, si dhe do të linim jashtë vëmendjes faktin, që vendimet e BE zbatohen nga shtetet anëtare.

Përsa i përket dimensionit praktik, duhet përcaktuar që, edhe pse ka patur ndryshime rrënjësore në lidhje me mënyrën se si merren vendimet politike, shpesh dhe në mënyrë ende të pavetëdijshme merret për bazë modeli i paraqitur në grafikun 2, nëse është fjala për trajtimin dhe gjykimin e politikës.

A e mbani mend fushatën e fundit elektorale në vendin tuaj? A keni dëgjuar atëherë në ndonjë rast nga mediat - për të mos folur për aktorët politikë - që hapësirat e tyre të veprimit janë shumë të kufizuara dhe se vendimet kryesore politike mund të merren vetem së bashku me shtetet e tjera anëtare në kuadër të BE? Krejt e kundërta! Gjatë fushatës keni dëgjuar - njësoj si në kohët e vjetra të shteteve kombëtare sovrane - para së gjithash se çfarë mund të vënë në levizje, të ndryshojnë apo të bëjnë më mirë partitë e ndryshme politike.

Kështu nuk duhet të befasohemi, kur qytetarët dhe qytetaret t'i marrin këto fjalë për kapital dhe të zhgënjehen e zemërohen gjithnjë e më shumë, kur gjërat dalin ndryshe. Dhe në këtë rast zakonisht faji nuk u ngelet politikanëve kombëtare, por i ngecet BE, të cilin e përfshijnë pa e pyetur në çdo gjë.

Por si mund të ndryshohet kjo? Ne jemi të bindur që mund të bëhet vetëm duke përgatitur një model, i cili të bëjë të kuptueshme për njerëzit varësitë e reja dhe Bashkimin Evropian si një strukturë të llojit të ri mes shteteve kombëtare dhe politikës ndërkombëtare. Dhe pikërisht për një model të tillë do të bëhet fjalë në pjesën vijuese.