Sa herė qė bėhet
fjalė pėr njė sistem politik, shumė prej nesh kanė njė model nė mendje, qė ne
duam t'Jua sjellim ndėr mend kėtu. Bazėn e tij e formon shteti kombėtar i
kufizuar me pjesėn tjetėr jashtė tij, nė tė cilin ekzistojnė institucione dhe
mekanizma tė caktuara. Shumė shkencėtarė tė politikės e quajnė kėtė njė
"sistem politik". Ky sistem politik formulon ligje tė detyrueshme pėr tė
gjithė, qė rregullojnė bashkėjetesėn nė njė shoqėri. Grafiku i mėposhtėm bėn
tė qartė kėtė varėsi nė njė formė tejet tė thjeshtėzuar.
Grafiku 1: Pėrcaktimi i regullave tė detyrueshme nė njė shtet kombėtar

Mekanizmin e paraqitur kėtu e gjejmė nė tė gjitha llojet e sistemeve, si nė
ato autoritare ashtu edhe nė ato demokratike. Por pėrtej kėsaj, sistemet
demokratike dallojnė nga fakti, qė qytetarėt dhe qytetaret marrin pjesė nė
kėtė proces.
Ata zgjedhin deputetėt nė parlament, mund tė aderojnė nė parti politike
dhe/ose grupe interesi, dhe krahas kėsaj u ofrojnė mediave tė lira mundėsinė,
qė qeveria dhe parlamenti tė marrin feedback nė lidhje me ligjet e miratuara
prej tyre.
E nė mbyllje duhet tė sjellim nė vėmendje, qė njė shtet kombėtar nuk pėrmbledh
vetėm qytetarė, parti, grupe interesi dhe media, por edhe - sikurse i quajnė
shkencėtarėt e politikės - nėnsisteme tė tjera tė shumta, si pėr shembull
ekonominė, dhe krahas tij ekzistojnė edhe rreth 200 shtete tė tjera, pra ai
ėshtė i vendosur nė njė mjedis ndėrkombėtar. Nėse merren nė konsideratė gjithė
kėto ndėrvarėsi atėherė rezulton grafiku i mėposhtėm.
Grafiku 2: Shtetet kombėtare demokratike dhe mjedisi i tyre ndėrkombėtar

Ky ėshtė modeli, qė kanė nė mendje - shpesh nė mėnyrė tė pavetėdijshme - pjesa
mė e madhe e qytetarėve dhe qytetareve, gazetarėve dhe politikanėve, kur bėhet
fjalė pėr BE. Por a ėshtė i saktė ky model? Kėsaj pyetjeje do t'i kushtohemi
nė pjesėn tjetėr.