Udha drejt KEE

Etapa e Dytë përfshin periudhën nga Hyrja në fuqi e Marrëveshjes së KEQÇ deri në themelimin e Komunitetit Evropian për Ekonominë (KEE). Pas dështimit të planeve ambicioze për themelimin e një Komuniteti Evropian për Mbrojtjen në vitin 1954 – dhe lidhur me këtë edhe tër një Komuniteti Evropian Politik -, pra, për një bashkëpunim mbikombëtar në një sektor tejet politik dhe të ndjeshëm, lindi pyetje "Po tani"? Në këtë situatë qeveritë e shteteve të Beneluksit paraqitën propozime për hapa të mëtejshëm integrimi, të cilat do të përqendroheshin tanimë në fushën e ekonomisë.
 

1955: Konferenca e Mesinës

Propozimet e shteteve të Beneluksit u diskutuan nga Ministrat e Jashtëm të shteteve anëtare të KEQÇ në Konferencën e Mesinës, mbajtur në vitin 1955, dhe u pranuan në mënyrë shumë pozitive. Nën kryesinë e Ministrit të Jashtëm belg Paul-Henri Spaak u krijua një komision i përbërë nga përfaqësues qeverish, i cili duhej të hartonte një raport, dhe në këtë iniciativë u ftua edhe Britania e Madhe, e cila u tërhoq sërish në nëntor 2005, pasi në gjykimin e saj krijimi i një zone tregtie të lirë nuk kishte shanse realizimi.
 

1956: Raporti Spaak

Raporti Spaak i paraqitur në prill 1956 ishte më pas baza për bisedimet, që u zhvilluan në pjesën tjetër të vitit dhe gjatë të cilave duhej të gjendej me shumë  përpjekje një kompensim i drejtë interesash, veçanërisht mes Gjermanisë dhe Francës.
 

1957: Nënshkrimi i Marrëveshjeve të Romës;
Themelimi i KEE

Por në përfundim të tyre u bë e mundur të bihej dakord, dhe për pasojë marrëveshjet në lidhje me themelimin e  një Komuniteti Evropian për Ekonominë (KEE) si dhe të një Komuniteti Evropian për Çështje Bërthamore (KEA) u nënshkruan në 25 mars 1957 në Romë – prej nga morën edhe emërtimin Marrëveshjet e Romës — nga gjashtë shtetet anëtare të KEQÇ (fotografia poshtë) duke hyrë në fuqi më 1 janar 1958

Elemente të Marrëveshjes së KEE
 

Në qendër: Politika të përbashkëta

Fillimisht unë do të doja të përmblidhja shumë shkurt përmbajtjen e Marrëveshjes më të rëndësishme mbi KEE, tek e cila unë do të dëshiroja të kufizohesha në kuadër të këtij vështrimi të përgjithshëm në mbi 60 vjet proces integrimi.  Në plan të parë qëndronte objektivi i ngritjes së një tregu të përbashkët, që do të thoshte heqje e plotë e kufijve tregtarë midis vendeve pjesëmarrëse, ku ndër të tjera bënin pjesë – të detyrueshme për nga pikëpamja funksionale – një doganë e jashtme e përbashkët si dhe një politikë e përbashkët për tregtinë. Pikërisht ky ishte edhe objekti i pjesës më të madhe të dispozitave të marrëveshjes. Shumë të përgjithshme mbetën përkundër kësaj informacionet dhe udhëzimet për koordinimin e politikës ekonomike dhe monetare si dhe në sektorë të tjerë, sikurse për shembull në politikën agrare, atë të qarkullimit rrugor apo aspekte të caktuara të politikës sociale.

Pra nëse krahasojmë Marrëveshjen me kushtetutën e një sistemi kombëtar politik kemi të bëjmë me një situatë krejt ndryshe. Ndërsa në kushtetutat e sistemeve kombëtare politike nuk ka sqarime në lidhje me politika apo sektorë të veçantë, në Marrëveshjen e KEQÇ këto dispozita përbëjnë thelbin.
 

Elemente të Marrëveshjes së KEE në një vështrim

Institucione

Natyrisht kjo Marrëveshje përmban edhe dispozita klasike kushtetuese, dhe pikërisht në ato pika, ku bëhet fjalë për ngritjen e strukturës institucionale të Komunitetit të ri dhe për raportin e organeve me njëri-tjetrin. Në lidhje me këtë pikë, pra me institucionet, unë do të doja të jepja këtu vetëm disa terma kyçe, pasi hollësisht me këtë temë do të merremi në kursin bazë 4.
 

Kalim kompetencash në favor të shteteve anëtare

Si bazë për strukturimin e kuadrit institucional shërbeu Marrëveshja për KEQÇ, gjë që tregohet edhe në faktin e huazimit të emërtimeve të tre organeve (Këshilli i Ministrave, Asambleja dhe Gjykata). Në vend të Instancës së Lartë u ngrit një komision, i cili duhej të ishte iniciatori për politikën komunitare dhe zbatimin e saj, por që krahas kësaj kishte edhe disa kompetenca të tijat të pavarura. Gjithsesi, përsa i përket  raportit mes mes Komisionit dhe Këshillit të Ministrave – krahasuar me KEQÇ – konstatohet një kalim i kompetencave drejt Këshillit, pra drejt shteteve anëtare.
 

Bilanc i Etapës së Dytë

Përsa u përket faktorëve përcaktues të procesit të integrimit, të cilat kanë interes për ne, kështu në përfundim të Etapës së dytë mund të thuhet, se mbresat e lëna menjëherë pas luftës  dhe – lidhur me këtë – motivi kryesor i garantimit të paqes dalin më shumë në plan të dytë, ndërsa interesat e shteteve kombëtare autonome kanë tendencën për të dalë në plan të parë. Kjo shihet, ndër të tjera, edhe në kalimin e sapopërmendur të kompetencave nga Komisioni drejt Këshillit të Ministrave, përfaqësisë së shteteve kombëtare në strukturën institucionale të KEE së sapokrijuar.