Bashkimi Evropian

Përse merremi me BE?

Në kuadër të këtij kursi të parë bazë rreth BE duam të marrim pak kohë për të menduar rreth objektit, me të cilin kërkojmë të merremi, sistemit politik të BE. Pra përse duam të merremi me BE, çfarë e bën atë interesant dhe të rëndësishëm? Cilat janë kërkesat që duhen përmbushur gjatë përballjes më këtë strukturë kaq të veçantë?

Rëndësia praktike

















Kompetencat e BE

Zonë më e madhe ekonomike

Grafik rreth zgjerimeve të BE:



[Anklicken zum Vergrößern]


Rëndësi edhe për jo-qytetarët e BE

Rëndësia e BE është rritur edhe për shkak se ai ka ardhur gjithnjë në rritje. Nga një komunitet i përbërë fillimisht prej gjashtë shtetesh anëtare me anë të zgjerimit gradual është arritur te BE-27 i ditëve të sotme, zona më e madhe ekonomike e botës. Në këto kushte nuk përbën ndonjë befasi, që ai është shndërruar në një aktor të rëndësishëm të politikës ndërkombëtare, për shembull në bisedimet e OBT (World Trade Organisation, www.wto.org) ose në misionet e Kombeve të Bashkuara në Bosnje-Hercegovinë dhe Kosovë.

Kuadri ligjor i BE vepron - sipas vendimeve të Gjykatës Evropiane në vitet '60 - drejtpërsëdrejti në vendet anëtare. Në këtë mënyrë sistemi juridik i BE është unik në fushën e politikës ndërkombëtare. Dhe BE i detyrohet për rëndësinë e vet të jashtëzakonshme, jo më pak se të tjerave, edhe këtij  integrimi përmes ligjit. Krahas kësaj ai është edhe organizata e vetme ndërkombëtare, që ka një parlament të vetin të zgjedhur drejtpërsëdrejti nga qytëtarët/et e BE (më shumë rreth veçorive të BE në Kursin bazë 2: "Çfarë është BE?").

Që BE ka një rëndësi të jashtëzakonshme për qytetarët/et e shteteve anëtare, kjo duket edhe nëse u hedhim një vështrim gazetave (edhe pse në to gjithesi shkruhet më pak rreth BE, se sa do të duhej nisur nga rëndësia e tij). Por që BE luan një rol shumë të madh edhe për qytëtarët e vendeve të tjera, kjo është më pak e njohur. E gjithë kjo bëhet e qartë, në momentin kur një shtet bëhet anëtar i BE (kandidatë për këtë aktualisht janë Shqipëria, Bosnje-Hercegovina, Kosova, Kroacia, Maqedonia, Mali i Zi, Serbia dhe Turqia).

Ato që gabimisht cilësohen si bisedime anëtarësimi, praktikisht nuk është gjë tjetër, vetëm se i ashtuquajturi acquis communautaire, që vendet kandidate duhet të marrin përsipër. Pas këtij termi fshihen më shumë se 80.000 faqe ligje! Rreth acquis nuk negociohet, ai duhet të merret si është në sistemet përkatëse kombëtare juridike dhe administrative. Fakti, që në këtë mënyrë shtetet do të ndryshojnë rrënjësisht, është i qartë. E qartë është gjithashtu, që anëtarësimi në BE po bëhet gjithnjë e më i vështirë, pasi acquis po bëhet gjithnjë e më i madh (Informacione rreth politikës së zgjerimit në Serverin e BE).

BE ka rëndësi shumë të madhe pra jo vetëm për qytetarët/et e shteteve anëtare por edhe për ata/o të shteve kandidate. Dhe në kuadër të politikës së fqinjësisë së BE ai është duke u zgjeruar. Marrëdhëniet me fqinjët në lindje (Armeni, Azerbaixhan, Gjeorgji, Moldavi, Ukrainë, Bjellorusi) dhe jug (Algjeri, Egjipt, Izrael, Jordani, Liban, Libi, Marok, zona palestineze, Siri, Tunizi) janë duke u bërë gjithnjë dhe më të ngushta, në mënyrë që të garantohet stabiliteti (Informacione rreth politikës së fqinjësisë së BE në Serverin e BE).

Shembull për një menaxhim të suksesshëm konfliktesh

Më tej, integrimit evropian meriton t’i kushtohet interes maksimal si një eksperiment i arrirë në menaxhimin paqësor të konflikteve, një aspekt ky, të cilin brezi i ri duket se e ka humbur disi nga sytë. Ndaj këtu duhet të kujtojmë, që shtetet, të cilat sot bashkëpunojnë intensivisht me njëri tjetrin, në një mënyrë unikale dhe kanë krijuar institucione të përbashkëta e zotërojnë tanimë një monedhë të përbashkët, deri në gjysmën e parë të shek. të XX 60 vjetësh  ishin kundërshtarë lufte të përbetuar. Kjo do të thotë gjithashtu, që trajtimi i këtij procesi tranzicioni nga lufta në bashkëpunim mund të na hapë perspektiva të reja në lidhje me premisat për një bashkëpunim paqësor.

Objekt i një lloji të ri

Për t’u përmendur është gjithashtu fakti, që BE për shkencën e politikës përfaqëson një objekt veçanërisht atraktiv dhe kureshtje-ndjellës kërkimesh. Ai ndodhet në pozicionin lidhës të disiplinave të pjesshme të kërkimeve të sistemit dhe politikës ndërkombëtare dhe, parë nën lupë, lë të kuptohet, që kufiri mes tyre po daravitet gjithnjë e më shumë.

Nëse vërejmë ndryshimet e shpejta të kuadrit kushtetues dhe gjendjes së anëtarëve lindin një sërë pyetjesh teorike tejet interesante, si për shembull: Cilat janë forcat lëvizëse të këtyre ndryshimeve?; në çfarë drejtimi lëvizin ato?; si mund të perceptohen këto procese nga ana analitike dhe konceptuale? Ka pra më shumë se disa arsye për t'u marrë me BE dhe për ta kuptuar atë.


[Kreu i faqes]

Vështirësitë dhe kërkesat e trajtimit të BE
 

BE si institucion i një lloji të ri

Kështu kemi mbërritur në pyetjen, se cilat janë ato kërkesa të veçanta që dalin gjatë trajtimit të BE. Çfarë e bën kaq të vështirë përballjen me të?



Fillimisht këtu kemi të bëjmë me institucione të një natyre krejtësisht të re, të panjohur si prej shtetit kombëtar ashtu edhe prej politikës kombëtare, të cilët bashkëpunojnë në një mënyrë të tillë, e cila gjithashtu nuk ka precedente dhe përveç kësaj u nënshtrohet ndryshimeve të vazhdueshme. Qoftë edhe vetëm për të krijuar një ide e përgjithshme lidhur me këtë, kërkohet një investim i jashtëzakonshëm.

BE si sistem disanivelesh

Kolonat e BE

Por edhe kjo nuk është e gjitha. Ky sistem kompleks disanivelesh, që sapo shqyrtuam, luan duke u alternuar në mënyra të ndryshme në fusha të ndryshme. Kështu, që prej Mastrihtit është folur për tre kolona, prej të cilave ndërkohë kanë mbetur vetëm dy.

Kolona e Komunitetit Evropian

Kolona më e rëndësishme dhe voluminoze përfaqësohet nga Komuniteti Evropian, kompetencat e të cilit u zgjeruan konsiderueshëm me Traktatin e Mastrihtit, Amsterdamit dhe Nisës. Një zhvillim i rëndësishëm ky, rreth të cilit ne do të flasim edhe më hollësisht.

PPJS/PESM

Kolona e dytë, Politikat të Përbashkëta të Jashtme dhe të Sigurisë (BPJS), e ka vendosur bashkëpunimin ndërshtetëror në fushën e politikës së jashtme, të praktikuar jashtë Komunitetit Evropian, që prej fillimit të viteve '70 në baza kontraktore — gjithsesi një bazë gjerësisht ndërqeveritare jashtë Marrëveshjes së Komunitetit Evropian. Modalitetet dhe rrjedha e vendimmarrjes si dhe pesha e secilit prej  institucioneve dhe aktorëve pjesëmarrës dallojnë dukshëm krahasuar me Kolonën e Komuntetit Evropian.

[Kreu i faqes]

Rreth dobisë së trajtimit të BE
 

Njohuri mbi politikën e shek.XXI

Pas këtij vështrimi përmbledhës të shkurtër, që, të shpresojmë se nuk Jua ka hequr dëshirën, në lidhje me parakushtet e veçanta, që presupozon trajtimi i BE, natyrisht që na ngacmon pyetja, se çfarë do të na sillte të mirë, përballja me këtë sfidë intelektuale dhe të vështirë në një masë të konsiderueshme dhe se cili është rezultati i pritshëm i gjithë kësaj.

Së pari Ju do të njiheni me një organizatë, e cila që sot përcakton jetën tonë të përditshme në mënyrë vendimtare, dhe pa njohjen e së cilës Ju nuk do të mund ta kuptonit dhe ca më pak të kishit një gjykim Tuajin në lidhje me politikën, qoftë edhe me politikën e bërë brenda kufijve të shtetit Tuaj kombëtar.

Qeverisje përtej shtetit kombëtar

Një aspekt shumë i rëndësishëm është fakti që Ju do të njihni politikën në dimensionin e saj institucional, procesual dhe atë të përmbajtjes, sikurse e ndeshim sot gjithnjë e më shumë, pikërisht pa një ndarje të qartë mes politikës së brendshme dhe asaj të jashtme. Politika në fakt karakterizohet nga një ndërthurje e ngushtë e niveleve të ndryshme si edhe nga një masë tejet e madhe kompleksiteti. Ju do të njhni fenomenin e ri të "qeverisjes përtej shtetit kombëtar ", në trajtimin e të cilit, dihet, që shkencat politike kanë vështirësi ende të  dukshme. Këto vështirësi rrjedhin ndër të tjera nga fakti, që ndarja tradicionale mes disiplinave të Kërkimit Shkencor Krahasues nga njëra anë dhe e Marrëdhëniëve Ndërkombëtare nga ana tjetër, është vendosur në pikëpyetje.

Këtu natyrisht nuk bëhet fjalë për një fenomen, i cili kufizohet vetëm më BE-në. Edhe në aspekte të tjera të pjesshme, qofshin këto funksionale apo rajonale, vihet re një tendencë në rritje për vendosje rregullash në fushën e  politikës ndërkombëtare dhe shkenca politike e sheh veten tashmë të përballet me faktin, që shteti kombëtar po humbet gjithnjë e më shumë rolin e një qendre politike vendimmarrëse të padiskutueshme, e cila ndërmerr si e vetme vlerësime autoritare. Një përballje me BE, pra, do t’Ju udhëheqë përtej kufijve të këtij objekti, drejt një problematike themelore të politikës (shkencës politike) së ditëve tona në një mjedis, që ndryshon vazhdimisht e në mënyrë dramatike.
 

... shko më tek te Kursi bazë 2: Çfarë është BE?